I-click bisan asa aron mobukas
  • Pope Linus: Ang Ikaduhang Santo Papa puli ni San Pedro


    Kasaysayan ni Santos Pope Linus (c. AD 67–76/79)


    Ikaduhang Santo Papa sa Simbahang Katoliko


    Si San Linus (Pope Linus) giila sa tradisyon sa Simbahang Katoliko isip ikaduhang Obispo sa Roma (Pope) sunod ni San Pedro. Ang kadaghanan sa mga karaang Kristiyanong kasulatan nag-ingon nga siya ang mipuli kang San Pedro human sa iyang kamatayon atol sa paglutos ni Emperador Nero mga AD 64–67. Ang iyang pagka-papa kasagarang gi-date sa AD 67 hangtod AD 76 o 79, bisan adunay gagmay nga kalainan sa mga petsa sumala sa lain-laing historyador.


    Sa iyang panahon, ang Simbahan nagpadayon sa pag-atubang sa mga hulga gikan sa Romanong Imperyo. Human sa dakong sunog sa Roma niadtong AD 64, gipakaulawan ni Nero ang mga Kristiyano ug daghan ang gipatay pinaagi sa paglansang sa krus, pagsunog nga buhi, ug pagpakaon sa mga ihalas nga mananap sa arena. Human mapatay si San Pedro ug si San Pablo, si Linus maoy nagdumala sa Simbahan sa lisod nga panahon diin ang mga Kristiyano nagpadayon sa pagsimba sa tago.


    Gigikanan ni Pope Linus

    Ang Liber Pontificalis nag-ingon nga si Linus natawo sa Volterra, Tuscany (Italia) ug ang iyang amahan ginganlag Herculanus.


    Si St. Irenaeus sa Lyons (c. AD 180) nagsulat nga si Linus mao ang tawo nga gipili sa mga Apostoles aron mopuli kang San Pedro.


    Si San Pablo usab daw nakaila kang Linus. Sa iyang sulat ngadto kang Timoteo, iyang gisulat:


    "Eubulus sends greetings to you, and so do Pudens, Linus, Claudia, and all the brethren."

    (2 Timothy 4:21)


    Kadaghanan sa mga unang Amahan sa Simbahan nagtuo nga kini nga Linus mao gihapon ang nahimong Pope Linus.


    Ang iyang Pagkapili isip Santo Papa

    Human sa kamartiran ni San Pedro, ang mga Apostoles ug mga tigulang sa Simbahan nagtudlo kang Linus isip magpadayon sa pagpangulo sa Simbahan sa Roma.


    Si St. Irenaeus misulat:

    "The blessed Apostles, having founded and built up the Church, committed into the hands of Linus the office of the episcopate."


    Source:

    Against Heresies III.3.3


    Kini mao ang labing karaan nga testimonya nga nagsulti nga si Linus maoy sunod ni San Pedro.


    Unsa ang iyang gibuhat isip Pope?


    Tungod kay gamay ra ang nahibiling dokumento gikan sa unang siglo, dili daghan ang siguradong nahibaw-an bahin sa iyang administrasyon. Apan sumala sa tradisyon:

    1. Gipadayon niya ang pagdumala sa Simbahan human sa kamatayon ni San Pedro. Kini maoy usa sa labing lisod nga panahon sa kasaysayan sa Simbahan.


    2. Gipadayon niya ang pagtudlo sa Apostolikong pagtoo. Gipanalipdan niya ang mga pagtulon-an nga nadawat gikan sa mga Apostoles aron mapabilin nga matinud-anon ang Simbahan.


    3. Gi-organisa niya ang Simbahan sa Roma. Sumala sa tradisyon, iyang gipadayon ang pagdumala sa mga presbitero, diyakono, ug mga Kristiyanong komunidad.


    4. Tradisyon bahin sa tabon sa ulo sa kababayen-an. Ang Liber Pontificalis nag-ingon nga si Linus nagmando nga ang kababayen-an magtabon sa ilang ulo kon mosimba.


    Kini lagmit gibase sa pagtulon-an ni San Pablo sa:

    1 Corinthians 11:5–6

    Apan daghang modernong historyador nag-ingon nga dili kini mapamatud-an nga gikan gyud kang Linus, tungod kay ang Liber Pontificalis gisulat paglabay na sa daghang siglo.


    Namatay ba siyang Martir?

    Ang karaang tradisyon sa Simbahang Katoliko naghisgot nga si Pope Linus usa ka martir.


    Apan:

    Walay unang-siglo nga dokumento nga nagdetalye sa paagi sa iyang kamatayon.

    Ang Roman Martyrology nagpasidungog kaniya isip santo.

    Ang ubang modernong historyador nag-ingon nga wala pay lig-on nga ebidensiya nga siya gipatay isip martir.


    Busa, ang iyang pagka-martir tradisyonal nga gituohan, apan dili klaro sa karaang dokumento.


    Asa siya gilubong?

    Gituohan nga gilubong siya duol sa lubnganan ni San Pedro sa Vatican Hill.

    Sa ika-16 ug ika-17 nga siglo, adunay mga nadiskubrehan nga lubnganan sa Vatican Necropolis, apan wala gihapon mapamatud-i nga ang usa niini iya gayud.


    Unang mga Historyador nga Nagsulat Bahin Kang Pope Linus

    1. St. Irenaeus of Lyons (c. AD 180)

    Pinakakaraang kasaysayan nga naghisgot kang Linus.

    Libro:

    Against Heresies (Adversus Haereses)

    Book III, Chapter 3, Section 3

    "The blessed Apostles committed into the hands of Linus the office of the episcopate."

    Kini mao ang labing importante nga ancient source.


    2. Eusebius of Caesarea (c. AD 325)

    Gitawag nga:

    Father of Church History

    Libro:

    Ecclesiastical History (Historia Ecclesiastica)

    Book III, Chapters 2 ug 13

    Si Eusebius nagsulat nga:

    Human mamatay si Peter,

    Si Linus nahimong unang Obispo sa Roma human niya.

    Nangalagad siya sulod sa mga dose ka tuig.


    3. Liber Pontificalis

    (6th Century)

    Naghatag ug dugang impormasyon:

    Natawo sa Tuscany

    Amahan: Herculanus

    Nagmando bahin sa head covering sa kababayen-an

    Gilubong duol kang San Pedro

    Apan ang mga historyador nag-amping sa paggamit niini tungod kay ulahi na kini nga sinulat ug adunay mga detalye nga lisod mapamatud-an.


    4. St. Jerome (c. AD 392)

    Libro:

    De Viris Illustribus

    Giila usab niya si Linus isip sunod ni San Pedro.


    5. Apostolic Constitutions

    (4th Century)

    Naghisgot usab kang Linus isip usa sa unang mga Obispo sa Roma, bisan ang pipila ka bahin niini dili direktang gikan sa mga Apostoles.


    Giunsa Paglantaw sa Modernong mga Historyador?


    Ang mga eskolar sama nila:

    J.N.D. Kelly – The Oxford Dictionary of Popes

    Raymond E. Brown

    Klaus Schatz, SJ – Papal Primacy


    Nagkauyon nga:

    Tinuod nga si Linus usa sa unang Obispo sa Roma.

    Ang iyang pagkapuli kang Pedro gisuportahan sa karaang tradisyon.

    Apan daghang espesipikong detalye sa iyang kinabuhi dili na mapamatud-an tungod sa kakulang sa unang-siglo nga mga dokumento.


    Mga Ancient Sources (Primary Sources)

    The Holy Bible – 2 Timothy 4:21

    St. Irenaeus – Against Heresies, Book III, Chapter 3

    Eusebius of Caesarea – Ecclesiastical History, Book III

    St. Jerome – De Viris Illustribus

    Liber Pontificalis

    *Apostolic Constitutions

    Modern Historical References

    J.N.D. Kelly, The Oxford Dictionary of Popes. Oxford University Press, 1986.

    Klaus Schatz, SJ, Papal Primacy: From Its Origins to the Present. Liturgical Press, 1996.

    Francis A. Sullivan, SJ, From Apostles to Bishops. Newman Press, 2001.

    Raymond E. Brown & John P. Meier, Antioch and Rome. Paulist Press, 1983.


    Kinatibuk-ang Pagtan-aw

    Base sa labing karaang mga sinulat, si San Pope Linus mao ang unang misunod kang San Pedro isip Obispo sa Roma. Ang iyang ngalan makita sa 2 Timoteo 4:21, ug ang labing sayong ebidensiya sa iyang pagka-obispo naggikan kang St. Irenaeus sa ika-2 nga siglo, nga gisundan ni Eusebius, St. Jerome, ug sa Liber Pontificalis. Bisan kulang ang detalyadong rekord sa iyang kinabuhi, ang iyang papel isip tigpadayon sa apostolikong pagpangulo human sa kamatayon ni San Pedro usa ka lig-on nga bahin sa karaang tradisyon sa Simbahan.

0 comments:

Leave a Reply

Subscribe to: Post Comments (Atom)
Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.