I-click bisan asa aron mobukas
  • Emperor Constantine the Great


    Kasaysayan ni Constantine the Great ug ang Pagkahimong Legal sa Kristiyanismo sa Romanong Imperyo


    Human sa krisis nga miabot sa Roman Empire sa ika-3 nga siglo, daghan ang nag-ilog sa trono ug nagkagubot ang imperyo. Aron mapahunong ang kagubot, si Emperor Diocletian niadtong AD 285 nagbahin sa Roman Empire ngadto sa Silangang (Eastern Roman Empire) ug Kasadpang (Western Roman Empire). Ang matag bahin adunay usa ka senior emperor (Augustus) ug usa ka assistant emperor (Caesar). Kini nga sistema gitawag og Tetrarchy.


    Apan human ni Diocletian mibiya sa katungdanan niadtong AD 305, nagsugod na usab ang panag-away sa mga nag-angkon sa trono. Usa sa mga lider mao si Constantine, anak ni Constantius Chlorus, nga giproklamar sa iyang mga sundalo isip emperador sa York, Britannia (England) niadtong AD 306 human sa kamatayon sa iyang amahan.


    Ang Gubat sa Milvian Bridge (AD 312)


    Ang labing importante nga hitabo sa kinabuhi ni Constantine mao ang Battle of the Milvian Bridge, nga nahitabo niadtong Oktubre 28, AD 312. Nakiggubat siya batok kang Maxentius, nga nagkontrol sa siyudad sa Roma.


    Sumala sa mga unang Kristiyanong historyador sama ni Lactantius ug Eusebius of Caesarea, sa wala pa ang gubat nakakita si Constantine og usa ka talagsaong panan-awon. Si Eusebius misulat nga nakakita si Constantine sa usa ka krus nga nagdan-ag sa langit, ug uban niini ang mga pulong:


    "In Hoc Signo Vinces"

    (Latin: "Pinaagi niining timailhana, makadaog ka.")


    Sa laing tradisyon, gisugo usab siya sa usa ka damgo nga ibutang ang simbolo ni Kristo (Chi-Rho ☧) sa mga taming sa iyang mga sundalo.


    Adunay daghang Kristiyanong sundalo ug mga sumusunod nga nag-alagad ubos sa iyang hukbo. Human sa maong panan-awon, gipasulat ni Constantine ang simbolo ni Kristo sa mga taming ug bandera sa iyang kasundalohan.


    Sa dihang nagsangka sila sa Milvian Bridge, napildi ug nalunod sa Suba sa Tiber si Maxentius, ug si Constantine nahimong labing gamhanang emperador sa Kasadpang Roman Empire.


    Ang Paghatag og Kagawasan sa Kristiyanismo


    Human sa iyang kadaugan, si Constantine wala dayon naghimo sa Kristiyanismo nga opisyal nga relihiyon sa imperyo, apan iyang gitugotan ang Kristiyanismo nga mahimong legal.


    Niadtong AD 313, si Constantine ug si Emperor Licinius mipagula sa Edict of Milan, nga naghatag og:


    Kagawasan sa pagsimba sa tanang relihiyon.

    Katungod sa mga Kristiyano nga magsimba nga walay kahadlok sa paglutos.

    Pagbalik sa mga simbahan ug kabtangan nga gikumpiska panahon sa mga paglutos.


    Tungod niini, natapos ang halos 300 ka tuig nga paglutos sa mga Kristiyano sa Roman Empire.


    Gisuportahan usab ni Constantine ang Simbahang Katoliko pinaagi sa:


    pagpatukod ug dagkong simbahan sama sa Old St. Peter's Basilica sa Roma;

    paghatag og mga pribilehiyo sa mga obispo ug pari;

    pagtawag sa First Council of Nicaea niadtong AD 325, diin gisalikway ang Arianismo ug giporma ang Nicene Creed.

    Mga Santo Papa sa Panahon ni Constantine


    Sa panahon sa paghari ni Constantine, mao kini ang mga Santo Papa:

    Pope Marcellus I (AD 308–309)

    Pope Eusebius (AD 309 o 310)

    Pope Miltiades (Melchiades) (AD 311–314) – siya ang Santo Papa sa panahon sa Battle of the Milvian Bridge ug Edict of Milan.

    Pope Sylvester I (AD 314–335) – siya ang Santo Papa sa kadaghanan sa paghari ni Constantine ug sa panahon sa Council of Nicaea (AD 325).


    Importansya sa Kasaysayan

    Si Constantine the Great giila isip usa sa labing mahinungdanong emperador sa kasaysayan sa Kristiyanismo. Bisan wala niya himoa nga opisyal nga relihiyon sa Roman Empire ang Kristiyanismo (nahitabo kini sa panahon ni Emperor Theodosius I niadtong AD 380 pinaagi sa Edict of Thessalonica), siya ang emperador nga:

    nagpahunong sa paglutos sa mga Kristiyano;

    nagtugot sa legal nga pagsimba sa Kristiyanismo;

    nagsuporta sa pagtukod sa Simbahan;

    ug nagpatigbabaw sa pagpalapad sa Kristohanong pagtuo sa tibuok Roman Empire.


    Mga Tinubdan (Historical Sources)
    Eusebius of Caesarea. Life of Constantine (Vita Constantini), Book I.
    Lactantius. On the Deaths of the Persecutors (De Mortibus Persecutorum), Chapters 44–46.
    Henry Chadwick. The Early Church. Penguin Books, 1993.
    J.N.D. Kelly. The Oxford Dictionary of Popes. Oxford University Press, 1986.
    Warren H. Carroll. The Building of Christendom. Christendom Press, 1987.
    Philip Hughes. A History of the Church, Vol. I. Sheed & Ward.
    Charles Freeman. A New History of Early Christianity. Yale University Press, 2009.Adrian Goldsworthy. The Fall of the West: The Death of the Roman Superpower. Yale University Press, 2009.

0 comments:

Leave a Reply

Subscribe to: Post Comments (Atom)
Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.