I-click bisan asa aron mobukas
  • Mga Emperor sa Roma

     

    Ang Pagpanglutos sa Roman Empire ngadto sa mga Kristiyano


    Pasiuna


    Human sa pagsugod sa Kristiyanismo sa unang siglo, ang Roman Empire nahimong usa sa pinakadakong gahum sa kalibutan. Ilang gimandoan ang daghang nasod, ug gusto nila nga magpabilin ang kalinaw ug panaghiusa sulod sa imperyo. Sa ilang pagtan-aw, ang relihiyon usa ka paagi aron mapalig-on ang pagkamatinud-anon sa estado.


    Sa dihang misugod ang Kristiyanismo sa pagdako, daghang opisyal sa Roman Empire ang nagsugod sa pagtan-aw niini isip usa ka hulga sa kaayohan ug kalig-on sa imperyo. Tungod niini, daghang Kristiyano ang giakusahan, gidakop, ug gipanglutos sa lainlaing mga panahon.


    Nganong Gipanglutos sa Roman Empire ang mga Kristiyano?


    1. Dili sila mosimba sa mga dios sa estado


    Ang Roman Empire adunay daghang dios ug diyosa nga ilang ginasimba. Gilauman usab nga ang mga lumulupyo moapil sa mga ritwal isip timaan sa ilang pagkamatinud-anon sa imperyo.


    Apan ang mga Kristiyano nagtuo nga adunay usa lamang ka tinuod nga Dios. Tungod niini, midumili sila sa pagsimba sa ubang dios ug sa paghalad alang sa relihiyosong seremonya sa estado. Sa panan-aw sa mga opisyal, kini usa ka pagsupak sa naandang pamaagi sa imperyo.


    2. Gisuspetsahan sila nga mga rebelde


    Bisan wala maningkamot sa pag-ilog sa gahum ang mga Kristiyano, usahay giisip sila nga dili matinumanon sa estado tungod kay adunay mga butang nga ilang dili buhaton kon supak sa ilang pagtuo.


    Ang ilang pagdumili sa pipila ka seremonyas ug ritwal nakahatag ug pagduda nga basin adunay tinagong plano batok sa gobyerno, bisan wala kini mapamatud-i.


    3. Gipasanginlan sa mga kalamidad


    Sa dihang adunay sunog, epidemya, kagutom, linog, o uban pang kalisdanan, usahay adunay mga tawo nga nangitag mabasol. Ang mga Kristiyano, isip usa ka minoriya nga lahi ug pagtuo, kasagarang gihimong salawayon.


    Tungod niini, daghan ang giakusahan bisan walay ebidensiya, ug ang kasuko sa katawhan usahay nagdala sa mapintas nga pagtratar kanila.


    4. Wala sila moapil sa pipila ka tradisyon sa publiko


    Daghang pista ug seremonya sa Roman Empire adunay kalabotan sa relihiyon. Ang mga Kristiyano kasagarang dili moapil niini tungod sa ilang pagtuo.


    Sa mata sa uban, mura kini ug pagbulag sa kaugalingon gikan sa katilingban, nga nakapadugang sa pagduda ug pagsupak batok kanila.


    Giunsa Pagpanglutos ang mga Kristiyano?


    Pagdakop


    Daghang Kristiyano ang gidakop human sa mga sumbong gikan sa uban o sa mga imbestigasyon sa mga opisyal. Ang uban gidala sa korte aron usisahon ang ilang pagtuo.


    Pag-interogar ug Pagpamugos


    Sa dihang madakpan, gipamugos ang daghan nga isalikway ang ilang pagtoo ug mohimo ug mga ritwal nga supak sa ilang konsensiya. Ang midumili kasagarang nag-atubang ug silot.


    Pagpapriso


    Daghang Kristiyano ang gipriso sulod sa taas nga panahon samtang naghulat sa ilang hukom o silot. Ang kahimtang sa prisohan sa maong panahon kasagarang lisod ug walay kasigurohan.


    Pagkumpiska sa Kabtangan


    Sa pipila ka higayon, ang mga Kristiyano nawad-an sa ilang balay, yuta, negosyo, ug uban pang kabtangan isip kabahin sa silot o tungod sa ilang pagtuo.


    Pagpasipala ug Gipakaulawan


    Daghang Kristiyano ang gipakaulawan sa publiko. Gibiaybiay sila, gipakaulawan sa atubangan sa katawhan, ug giakusahan sa mga butang nga wala nila gibuhat.


    Pisikal nga Pagsakit


    Daghan ang gikulata, gilatigo, ug gipailalom sa mapintas nga pagtratar aron pugson nga biyaan ang ilang pagtuo.


    Pagpatay


    Ang uban nga nagpadayon sa ilang pagtuo gipatay pinaagi sa lainlaing matang sa silot. Ang uban gipatay sa publiko aron mahimong pasidaan sa uban nga dili mosunod sa Kristiyanismo.



    Ang Pag-antus sa mga Kristiyano


    Bisan sa grabe nga pagpanglutos:


    daghan ang nagpabilin nga matinumanon sa ilang pagtoo;

    nagpadayon sila sa pag-ampo ug pagsimba sa tago;

    nagtinabangay sila sa usag usa;

    gitabangan ang mga balo, kabos, ug mga naulila;

    nagpadayon sa pagwali bisan adunay dakong peligro.


    Daghang Kristiyano ang andam nga moatubang sa prisohan o bisan kamatayon kaysa isalikway ang ilang pagtuo kang Cristo.


    Ang Epekto sa Pagpanglutos


    Ang tuyo sa Roman Empire mao ang pagpahunong sa pagtubo sa Kristiyanismo pinaagi sa kahadlok ug silot. Apan ang nahitabo mao ang kaatbang.


    Ang kaisog ug pagkamatinumanon sa daghang Kristiyano nakahatag ug kusog nga pagpamatuod sa ilang pagtuo. Samtang nagkadaghan ang pagpanglutos, nagpadayon usab ang pagdaghan sa mga tawo nga midawat sa Kristiyanismo sa lainlaing bahin sa imperyo.


    Ang mensahe sa Ebanghelyo mikaylap gikan sa usa ka gamay nga pundok sa mga magtutuo ngadto sa daghang mga lungsod ug lalawigan, bisan pa sa mga pagsulay ug kalisdanan nga ilang giatubang.


    Konklusyon


    Ang pagpanglutos sa Roman Empire batok sa mga Kristiyano usa sa labing lisod nga mga yugto sa kasaysayan sa unang simbahan. Ang pagdakop, pagpapriso, pagsakit, pagkumpiska sa kabtangan, ug pagpatay gigamit aron pugngan ang Kristiyanismo. Apan bisan sa tanan nilang giagian, ang mga Kristiyano nagpabilin nga lig-on sa ilang pagtuo. Ang ilang pagkamatinumanon ug paglahutay nahimong hinungdan nga misamot pa ang pagkaylap sa Kristiyanismo sa tibuok Roman Empire.

0 comments:

Leave a Reply

Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.