I-click bisan asa aron mobukas
  • Mga Judio


    Ang Pagpanglutos sa mga Judio ngadto sa mga Kristiyano (Sugod sa Panahon ni Cristo)


    I. Ang Pagdumili kang Jesus (Mga 27–30 AD)


    Sa pagsugod sa ministeryo ni Jesus, daghang ordinaryong Judio ang mitoo Kaniya. Apan ang daghang lider sa relihiyon sama sa mga Pariseo, Saduseo, ug mga punong pari misupak Kaniya.


    Ngano nga ilang gilutos si Jesus?

    Nag-angkon Siya nga Anak sa Dios ug Mesiyas.

    Nagsaway Siya sa pagkahipokrito sa mga lider.

    Daghang katawhan ang misunod Kaniya.

    Nahadlok ang mga lider nga mawala ang ilang gahom.

    Mga paagi sa ilang pagpanglutos

    Gisundan aron saypan Siya.

    Gipaningkamotan nga bikton Siya pinaagi sa mga pangutana.

    Gipasanginlan Siyag nakaambit sa gahom ni Satanas.

    Gidakop Siya sa Gabii sa Getsemani.

    Gidala Siya sa Sanhedrin aron hukman.

    Gitugyan Siya kang Pontius Pilate aron ipalansang sa krus.


    Bisan ang Romano ang nagpatuman sa silot, ang inisyatiba sa pag-akusar ug pagpaningkamot nga ipapatay si Jesus gikan sa pipila ka lider sa relihiyon niadtong panahona.


    II. Ang Pagpanglutos Human sa Pagkabanhaw


    Human mabanhaw si Cristo ug nagsugod ang simbahan sa Pentecostes, misamot ang pagdaghan sa mga Kristiyano.


    Kini nakahatag ug kabalaka sa mga lider sa templo.


    Pagdakop kang Pedro ug Juan


    Human nila giayo ang bakol sa templo:


    gidakop sila;

    gipriso;

    gidid-an sa pagwali sa ngalan ni Jesus;

    gihulga nga patyon.


    Apan mitubag sila:


    "Kinahanglan nga motuman kami sa Dios kaysa sa mga tawo."



    III. Paglatigo sa mga Apostoles


    Sa dihang nagpadayon gihapon sila sa pagwali:


    gidala sila sa Sanhedrin;

    gilatigo;

    gisugo nga dili na magwali;

    gipagawas.


    Bisan pa niini, adlaw-adlaw gihapon silang nagwali.



    IV. Ang Pagpatay kang Esteban (Mga 34–35 AD)


    Si Esteban mao ang unang Kristiyanong martir.


    Human niyang giwali nga si Jesus mao ang Mesiyas:


    nasuko ang konseho;

    giguyod siya gawas sa siyudad;

    gibato hangtod namatay.


    Sa iyang kamatayon:


    "Ginoo, ayaw kini ipas-an kanila."



    V. Si Saulo isip Manlulutos


    Sa wala pa mahimong apostol si Pablo, si Saulo usa sa labing bangis nga manlulutos sa mga Kristiyano.


    Iyang gibuhat

    Misulod sa mga balay.

    Nagdakop sa mga Kristiyano.

    Gipapriso ang mga lalaki ug babaye.

    Nagdala ug mga sulat aron dakpon bisan ang mga Kristiyano sa laing siyudad.

    Miuyon sa pagpatay kang Esteban.


    Daghan ang nangalagiw gikan sa Jerusalem tungod niini.



    VI. Ang Pagkatibulaag sa Simbahan


    Tungod sa pagpanglutos:


    nangalagiw ang mga tumutuo ngadto sa Judea;

    ngadto sa Samaria;

    ngadto sa Fenicia;

    ngadto sa Cyprus;

    ngadto sa Antioquia.


    Apan imbis nga mapalong ang Kristiyanismo, misamot kini ug pagkaylap.



    VII. Ang Pagdakop kang Pedro


    Ang pipila ka lider sa mga Judio nalipay sa dihang gidakop si Pedro.


    Gibutang siya sa prisohan aron hukman.


    Apan giluwas siya sa Dios pinaagi sa usa ka manulonda.



    VIII. Ang Pagpanglutos kang Pablo


    Human nakabig si Saulo ug dinha nahimong Pablo:


    ang iyang kanhing mga kauban nahimong iyang mga kaaway.


    Sa daghang siyudad:


    gisukod siya;

    giakusahan;

    gibunalan;

    gibato;

    gipapriso;

    gihimong target sa mga panumpa nga patyon.


    Sa Damascus, adunay plano nga patyon siya, busa gipaubos siya sulod sa basket agi sa kuta sa siyudad.


    Sa Lystra, gibato siya hangtod gihunahuna sa mga tawo nga patay na.



    IX. Mga Pamaagi sa Pagpanglutos


    Gigamit sa pipila ka relihiyosong lider ang:


    pagdakop;

    paglatigo;

    pagpamugos nga mohunong sa pagwali;

    pagpapriso;

    pagpanghimakak;

    pag-akusar og bakak;

    pagpanghambog sa katawhan batok sa mga Kristiyano;

    pagbato;

    pagpatay.


    X. Nganong Ilang Gibuhat Kini?


    Sumala sa Bag-ong Tugon:


    Wala sila motoo nga si Jesus mao ang Mesiyas.

    Nahadlok silang mawala ang ilang impluwensya.

    Giisip nila ang Kristiyanismo nga hulga sa tradisyon.

    Giisip nila nga pagpasipala ang pag-angkon ni Jesus nga Anak sa Dios.

    Gituohan nila nga ilang gipanalipdan ang Balaod ni Moises.


    XI. Pagkahuman


    Paglabay sa panahon, ang nag-unang manlulutos sa mga Kristiyano nahimong ang Romanong Imperyo ilalom sa pipila ka emperador. Apan sa unang mga tuig sa simbahan, ang pagsukol batok sa mga Kristiyano kasagaran naggikan sa pipila ka relihiyosong lider sa mga Judio nga misupak sa mensahe nga si Jesus mao ang Mesiyas.


    Konklusyon


    Ang unang Kristiyanismo natawo sulod sa katilingbang Judio. Daghang Judio ang midawat kang Jesus ug nahimong unang mga Kristiyano, lakip ang mga apostoles ug liboan ka unang tumutuo. Sa samang higayon, ang pipila ka lider sa relihiyon misukol kanila pinaagi sa pagdakop, paglatigo, pagpapriso, ug sa pipila ka higayon, pagpatay. Bisan pa niana, ang pagpanglutos wala makapahunong sa pagtubo sa simbahan; sa kasukwahi, nakatampo pa kini sa pagkaylap sa Kristiyanong pagtoo ngadto sa ubang mga dapit. Wala sila madaog sa mga makalilisang nga pagpanglutos kay ang tanan hagit sa pagtoo lamang.

0 comments:

Leave a Reply

Subscribe to: Post Comments (Atom)
Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.