I-click bisan asa aron mobukas
  • Pagpanglutos ni Emperor Septimius Severus sa mga Kristiyano (193–211 AD)


    Kinsa si Emperor Septimius Severus?


    Si Lucius Septimius Severus mao ang Roman Emperor gikan sa 193 AD hangtod 211 AD. Nailhan siya isip usa ka kusgan nga military emperor nga nagpalig-on pag-usab sa Roman Empire human sa panahon sa kagubot nga gitawag og Year of the Five Emperors.


    Sa sinugdan, walay klarong ebidensya nga iyang gipangita ang tanang Kristiyano aron patyon. Apan sa ulahing bahin sa iyang paghari, ilabi na sa 202 AD, iyang gipagula ang usa ka imperial decree nga nagdili sa mga tawo nga mahimong Kristiyano o Hudiyo pinaagi sa conversion.


    Kini nga balaod nahimong hinungdan sa grabeng paglutos sa daghang Kristiyano labi na sa Egypt ug North Africa.


    Kinsay Santo Papa Niadtong Panahona?

    Sa kadaghanan sa paglutos ni Septimius Severus, ang Santo Papa mao si:

    Pope Saint Zephyrinus - Pontificate: 199–217 AD

    Si Pope Zephyrinus nag-atubang sa dakong pagsulay tungod sa paglutos sa Roman Empire ug sa nagkalain-laing erehiya nga mitumaw sulod sa Simbahan.


    Giunsa Paglutos ang mga Kristiyano?

    Human sa decree sa 202 AD, daghang Kristiyano ang:

    gidakop tungod sa ilang pagtuo

    gipugos sa paghalad og insenso ngadto sa Roman gods

    gipugos sa pagsimba sa emperador

    kung mosalikway sila, silotan sila pinaagi sa:

    pagputol sa ulo (beheading)

    pagpakaon sa mapintas nga mga mananap sa arena

    pagsunog nga buhi

    paglatigo hangtod mamatay

    pagkabilanggo ug pagpanglutos sa dili pa patyon


    Daghang mga catechumens (nag-andam pa lamang sa bunyag) ang gipatay usab.


    Mga Bantugang Martir Niining Panahona

    1. St. Perpetua ug St. Felicity (203 AD)

    Pinakasikat nga mga martir sa paghari ni Septimius Severus.


    Saint Perpetua

    22 anyos

    usa ka halangdong babaye sa Carthage

    adunay bag-ong anak nga gipasuso pa


    Saint Felicity

    ulipon

    mabdos sa dihang gidakop

    nanganak sulod sa prisohan pipila ka adlaw sa wala pa ang execution


    Gitugyan sila ngadto sa arena diin:

    gipaaway sa ihalas nga baka

    human niini gipamatay pinaagi sa espada.


    Ang ilang pagkamartir gisulat sa usa sa labing karaan nga Christian documents:

    The Passion of Saints Perpetua and Felicity


    2. St. Leonides sa Alexandria


    Amahan ni Origen.

    Gipungutan siya og ulo tungod sa iyang Kristohanong pagtoo.

    Ang iyang anak nga si Origen gusto usab mahimong martir apan gitagoan sa iyang inahan ang iyang mga sinina aron dili siya makalakaw ngadto sa korte.


    3. Daghang Catechumens sa Alexandria

    Sumala ni Clement of Alexandria ug Eusebius, daghang bag-ong Kristiyano ang gidakop ug gipamatay.


    Unsa ang Nahitabo sa Simbahan?


    Bisan pa sa paglutos:

    misamot ang pagtubo sa Simbahan

    daghang tawo ang nakabig tungod sa kaisog sa mga martir

    mitubo ang pagrespeto sa mga Kristiyano tungod sa ilang pagkamatinud-anon

    daghang Obispo ug pari ang nagtago aron mapadayon ang pagwali


    Nahimong lig-on ang pagtuo sa unang Simbahan pinaagi sa dugo sa mga martir.


    Mao kini ang gisulti ni Tertullian:

    "The blood of the martyrs is the seed of the Church."

    (Apologeticus, Chapter 50)


    Ancient Historical Sources

    1. Eusebius of Caesarea

    Ecclesiastical History (Historia Ecclesiastica)

    Book VI


    Si Eusebius nagsaysay sa:

    decree ni Septimius Severus

    paglutos sa Alexandria

    kamatayon ni Leonides

    kasinatian ni Origen


    2. The Passion of Saints Perpetua and Felicity

    Usa sa labing karaan nga Christian martyr accounts.

    Gituyo nga gisulat sa mga saksi ug adunay bahin nga gisulat mismo ni Saint Perpetua sa wala pa siya gipatay.

    Kini usa sa labing importante nga dokumento sa unang Simbahan.


    3. Tertullian

    Apologeticus

    Si Tertullian nagpuyo sa North Africa sa panahon mismo ni Septimius Severus.

    Gihulagway niya ang paglutos ug ang kalig-on sa mga Kristiyano.


    4. Clement of Alexandria

    Stromata

    Ug uban pang sinulat.

    Nagsulat siya sa kahimtang sa Simbahan sa Alexandria sa panahon sa paglutos.


    Modern Historians

    J.N.D. Kelly

    The Oxford Dictionary of Popes


    Henry Chadwick

    The Early Church


    W.H.C. Frend

    Martyrdom and Persecution in the Early Church


    Warren H. Carroll

    A History of Christendom, Volume I


    Mga Ancient Historians nga Dool sa Panahon


    ✔ Eusebius of Caesarea (c. 260–339 AD) – "Amahan sa Church History"

    ✔ Tertullian (c. 155–220 AD) – Kristiyanong apologist nga halos kauban sa panahon ni Severus

    ✔ Clement of Alexandria (c. 150–215 AD) – saksi sa kahimtang sa Alexandria

    ✔ The Passion of Perpetua and Felicity (c. 203 AD) – primary source nga gisulat sa panahon mismo sa paglutos


    Bibliography (Chicago Style)

    Eusebius of Caesarea. The Ecclesiastical History. Translated by Kirsopp Lake. Loeb Classical Library. Harvard University Press.

    The Passion of Saints Perpetua and Felicity. In Ante-Nicene Fathers, Vol. 3. Edited by Alexander Roberts and James Donaldson.

    Tertullian. Apologeticus. In Ante-Nicene Fathers, Vol. 3.

    Clement of Alexandria. Stromata. In Ante-Nicene Fathers, Vol. 2.

    Chadwick, Henry. The Early Church. Penguin Books.

    Frend, W. H. C. Martyrdom and Persecution in the Early Church. Blackwell.

    Carroll, Warren H. A History of Christendom, Volume I. Christendom Press.

    Kelly, J. N. D. The Oxford Dictionary of Popes. Oxford University Press.


    Note sa kasaysayan:

    Ang modernong mga historyador naghisgot nga walay nahibiling kopya sa mismong decree sa 202 AD. Ang atong kahibalo niini nag-agad sa ulahing mga sinulat, labi na ni Eusebius of Caesarea (Ecclesiastical History, VI.1), nga nag-ingon nga si Septimius Severus nagpagula ug mando nga nagdili sa pag-convert ngadto sa Kristiyanismo ug Judaismo. Busa, ang paghulagway sa paglutos kinahanglan sabton nga gibase sa kombinasyon sa ancient Christian sources ug sa pagtuon sa modernong mga historyador.

0 comments:

Leave a Reply

Subscribe to: Post Comments (Atom)
Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.