I-click bisan asa aron mobukas
  • Pagpanglutos ni Emperor Marcus Aurelius sa mga Kristiyano (AD 161–180)


    Kinsa si Emperor Marcus Aurelius?


    Si Marcus Aurelius Antoninus (AD 121–180) mao ang Romanong emperador gikan sa AD 161 hangtod AD 180. Nailhan siya isip usa ka Stoic philosopher, ug mao ang nagsulat sa bantugang libro nga Meditations. Bisan nailhan siya nga maalamon ug matarong sa pilosopiya, sa iyang paghari misamot ang pag-antos sa mga Kristiyano sa nagkalain-laing lalawigan sa Roman Empire.


    Sa panan-aw sa daghang Romano, ang mga Kristiyano giisip nga nagdala sa kasuko sa mga diosdios tungod kay nagdumili sila sa pagsimba sa Roman gods ug sa emperador.


    Kinsay Santo Papa sa Panahon ni Marcus Aurelius?

    Pope Anicetus - Pontificate: AD 155–166

    Pope Soter - Pontificate: AD 166–175

    Pope Eleutherius - Pontificate: AD 175–189


    Si Pope Soter ug Pope Eleutherius mao ang mga Santo Papa nga nagdumala sa Simbahan sa kadaghanan sa paghari ni Marcus Aurelius.


    Ancient Sources:

    Liber Pontificalis

    Eusebius, Ecclesiastical History, Book IV–V


    Giunsa Paglutos ni Marcus Aurelius ang mga Kristiyano?


    Sa panahon ni Marcus Aurelius, ang Roman Empire nakaatubang sa:

    mga gubat batok sa Germanic tribes,

    Antonine Plague,

    kagutom ug kalisod sa ekonomiya.


    Daghang Romano ang mitoo nga ang mga kalamidad nahitabo tungod kay ang mga Kristiyano wala mosimba sa mga diosdios sa Roma. Tungod niini, daghang gobernador ang nagdakop ug Kristiyano aron mapakalma ang katawhan.


    Kung ang usa ka Kristiyano:

    modumili sa paghalad ngadto sa Roman gods,

    modumili sa pagsimba sa emperador,

    magpabiling Kristiyano bisan gihukman,


    kasagaran siyang:

    prisohon,

    tortyuron,

    o ipapatay.


    Mga Iladong Martir sa Panahon ni Marcus Aurelius


    1. St. Justin Martyr (AD 165)

    Usa ka bantugang Kristiyanong pilosopo nga misulat sa pagdepensa sa Kristiyanismo.

    Human niya depensahan ang iyang pagtuo, gidakop siya sa Roman prefect nga si Junius Rusticus.

    Gisugo siya nga mohalad sa Roman gods.

    Sa iyang pagdumili: gilatigo, gipunggotan sa ulo.


    Ancient Source:

    Acts of Justin Martyr

    Eusebius, Ecclesiastical History, Book IV


    2. St. Polycarp of Smyrna

    Usa ka disipulo ni Apostol San Juan.

    Bisan nagsugod ang iyang pagkamartir sa katapusan sa panahon ni Antoninus Pius (mga AD 155–156), ang iyang ehemplo nahimong bantugan ug gipadayon ang mga paglutos ngadto sa panahon ni Marcus Aurelius.

    Gitanyag kaniya ang kagawasan kon iyang ilimod si Cristo.

    Mitubag siya:

    "Eighty-six years have I served Christ, and He has done me no wrong. How can I blaspheme my King who saved me?"


    Human niini:

    gisunog siya,

    ug sa tradisyon, human wala siya mamatay sa kalayo, gipatay siya pinaagi sa espada.


    Ancient Source:

    The Martyrdom of Polycarp


    3. Mga Martir sa Lyons ug Vienne (AD 177)

    Usa sa labing dokumentadong paglutos sa unang Simbahan.

    Mga bantugang martir:

    St. Blandina

    St. Pothinus (Obispo sa Lyons)

    St. Attalus

    St. Blandina

    Usa ka ulipon nga Kristiyano.


    Bisan grabe ang torture:

    gilatigo,

    gisunog,

    gipakaon sa mapintas nga mga mananap,

    gibitay sa poste,

    sa katapusan gipatay.

    Nagpabilin siyang matinumanon kang Cristo.


    St. Pothinus Obispo sa Lyons. Labaw na sa 90 anyos. Gilatigo sa atubangan sa bagang duot sa katawhan ug namatay sa prisohan tungod sa grabeng kadaot.


    Ancient Source:

    Sulat sa Simbahan sa Lyons ngadto sa Simbahan sa Asia Minor

    Gitipigan ni Eusebius sa Ecclesiastical History, Book V, Chapters 1–3


    Unsa ang Nahitabo sa mga Katoliko?

    Sa panahon ni Marcus Aurelius:

    nagtigom sila sa tago,

    gihulga sa mga awtoridad,

    daghang obispo ang gipatay,

    daghang Kristiyano ang gipriso ug gitorture,

    ang uban gipugos sa paghalad sa Roman gods.


    Ang mga nagdumili:

    gipatay isip martir.


    Mga Paagi sa Pagpatay sa mga Kristiyano

    Sumala sa mga karaang rekord:

    ✔ pagpunggot sa ulo (beheading)

    ✔ paglatigo hangtod mamatay

    ✔ pagsunog

    ✔ paglabay ngadto sa mapintas nga mga mananap sa arena

    ✔ torture sa publiko

    ✔ pagbitay ug uban pang silot nga gigamit sa Romanong hukom


    Ngano nga Gilutos ang mga Kristiyano?


    Ang mga Romano nagtoo nga:

    ang mga Kristiyano nagpasuko sa mga diosdios,

    wala sila motuman sa tradisyonal nga relihiyon sa Roma,

    dili sila mohalad ngadto sa emperador,

    ang ilang pagdumili mahimong hinungdan sa kalamidad sa imperyo.


    Ancient Historical Sources

    1. Eusebius of Caesarea

    Ecclesiastical History

    Book IV

    Book V

    (mao ang labing importante nga kasaysayan sa unang Simbahan)


    2. The Martyrdom of Polycarp

    Usa sa labing karaan nga martyr account (ika-2 siglo).


    3. Acts of Justin Martyr

    Opisyal nga rekord sa iyang paglitis ug pagkamartir.


    4. Letter of the Churches of Lyons and Vienne

    Nasulat sa mga Kristiyano sa Gaul human sa paglutos sa AD 177.

    Gitipigan ni Eusebius.


    5. Liber Pontificalis

    Kasaysayan sa mga Santo Papa.


    Mga Modernong Historians

    Eusebius of Caesarea (Ancient Christian historian, c. AD 260–339)

    J.N.D. Kelly, The Oxford Dictionary of Popes


    Henry Chadwick, The Early Church

    W.H.C. Frend, Martyrdom and Persecution in the Early Church


    Robin Lane Fox, Pagans and Christians

    Timothy D. Barnes, Early Christian Hagiography and Roman History


    Pangunang Ancient References

    Eusebius of Caesarea. Ecclesiastical History, Books IV–V.

    The Martyrdom of Polycarp (2nd century).

    Acts of Justin Martyr.

    Letter of the Churches of Lyons and Vienne (preserved in Eusebius, Ecclesiastical History, Book V, Chapters 1–3).

    Liber Pontificalis.


    Historical Note

    Ang kadaghanan sa mga historians nagkauyon nga wala usab magpagawas si Marcus Aurelius ug usa ka imperyo-wide nga edict aron pamatyon ang tanang Kristiyano. Hinoon, sa iyang paghari misamot ang lokal nga paglutos, labi na sa Smyrna ug Lyons, diin ang mga gobernador ug mga panon sa katawhan nagpatuman sa kasamtangang Romanong balaod batok sa mga Kristiyano. Ang mga detalye kini suportado sa mga karaang sinulat sama sa Martyrdom of Polycarp, Acts of Justin Martyr, ug sa sulat sa Simbahan sa Lyons nga gitipigan ni Eusebius.

0 comments:

Leave a Reply

Subscribe to: Post Comments (Atom)
Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.