I-click bisan asa aron mobukas
  • Pagpanglutos ni Emperor Hadrian sa mga Kristiyano (AD 117–138)


    Kinsa si Emperor Hadrian?


    Si Publius Aelius Hadrianus (Emperor Hadrian) naghari sa Roman Empire gikan sa AD 117 hangtod AD 138. Dili siya sama kang Nero o Diocletian nga nagpahigayon ug tibuok-emperyo nga sistematikong pagpamatay sa mga Kristiyano, apan gitugotan gihapon ang pagdakop ug pagsilot sa mga Kristiyano kung sila gisumbong ug mapamatud-an nga Kristiyano.


    Sa iyang panahon, ang Kristiyanismo wala gihapon giila nga legal nga relihiyon sa Roman Empire.


    Kinsay Santo Papa sa Panahon ni Hadrian?

    Pope Sixtus I - Pontificate: AD 115–125

    Pope Telesphorus - Pontificate: AD 125–136

    Pope Hyginus - Pontificate: AD 136–140


    Si Pope Telesphorus maoy labing nailhan nga Santo Papa sa kadaghanan sa paghari ni Hadrian. Siya usab giila isip martyr sa Simbahang Katoliko.


    Source:

    Liber Pontificalis

    Eusebius, Ecclesiastical History, Book IV


    Giunsa Paglutos ni Hadrian ang mga Kristiyano?


    Bisan wala siyay opisyal nga sugo nga pamatyon tanan Kristiyano, ang Romanong balaod nagpabiling nagdili sa Kristiyanismo.


    Kung adunay mosumbong nga Kristiyano ang usa ka tawo, dili siya mosimba sa Romanhong diosdios, dili siya mohalad ug insenso ngadto sa emperador, mahimo siyang: prisohon, tortyuron, ipapatay.


    Apan si Hadrian nagmando usab nga dili angay silotan ang Kristiyano base lamang sa walay basihanan nga sumbong o tsismis.


    Kini makita sa iyang sulat ngadto kang Minucius Fundanus, Proconsul sa Asia.


    Ancient Source

    Eusebius

    Ecclesiastical History

    Book IV Chapter 8–9


    Gigamit usab ang sulat ni Hadrian nga unang gitipigan ni Justin Martyr.


    Mga Iladong Kristiyanong Martyr sa Panahon ni Hadrian


    1. St. Telesphorus

    Pope ug Martyr.

    Gituohan nga gipatay tungod sa iyang pagdumala sa Simbahan.


    Source:

    Irenaeus

    Against Heresies

    Book III


    2. St. Symphorosa ug iyang pito ka anak

    Usa sa labing nailhang martyr stories sa panahon ni Hadrian.

    Human wala mosimba sa Romanong mga diosdios: gilatigo, gitorture, gipatay

    Ang pito niyang anak gipamatay usab.


    Ancient account:

    Acta Sanctae Symphorosae

    Gi-refer usab ni Bede ug sa Roman Martyrology.


    3. St. Eustace (tradisyonal nga account)

    Roman general nga nakabig sa Kristiyanismo.

    Siya ug iyang pamilya gipatay tungod sa ilang pagtoo.

    Kini tradisyonal nga account ug dili ingon ka lig-on ang historical evidence sama nila Telesphorus.


    Unsa ang Nahitabo sa mga Katoliko?


    Sa panahon ni Hadrian:

    nagtigom sila sa tago

    nagmisa sulod sa balay

    nagamit ug catacombs sa ubang lugar

    ang mga obispo pirming gitutokan sa gobyerno

    daghang Kristiyano ang nahimong martir


    Daghan usab ang:

    gikumpiska ang kabtangan

    gipriso

    gitorture

    gipugos sa paghalad ngadto sa Roman gods.

    Kung mosalikway sila, silotan sila hangtod kamatayon.


    Mga Paagi sa Pagpatay sa mga Kristiyano


    Sumala sa Roman practice sa ikaduhang siglo:

    ✔ beheading

    ✔ crucifixion (sa pipila)

    ✔ flogging

    ✔ burning

    ✔ paglabay sa mga mapintas nga mananap sa arena

    ✔ torture hangtod mamatay


    Dili tanan kini direktang gisugo ni Hadrian, apan gitugotan ubos sa Roman provincial law kung ang usa ka Kristiyano mapamatud-an nga misupak sa balaod.


    Ngano nga Gilutos ang mga Kristiyano?


    Tungod kay:

    wala sila mosimba sa Romanhong mga diosdios

    wala sila mohalad sa emperador

    giisip silang walay pagtoo tungod kay ilang gisalikway ang paganong diosdios sa Roma

    giakusahan sila nga nagdala sa kalagot sa mga diosdios sa Roma


    Mga Ancient Sources

    1. Eusebius of Caesarea

    Ecclesiastical History

    Book IV

    (AD 325)


    2. Justin Martyr

    First Apology

    Chapter 68–69

    Nagtipig sa sulat ni Emperor Hadrian ngadto kang Minucius Fundanus.


    3. Irenaeus

    Against Heresies

    Book III

    Mahitungod kang Pope Telesphorus.


    4. Liber Pontificalis

    Kasaysayan sa mga unang Santo Papa.


    5. Roman Martyrology

    Opisyal nga lista sa mga unang martir sa Simbahang Katoliko.


    Mga Modernong Historians

    J.N.D. Kelly — The Oxford Dictionary of Popes

    Henry Chadwick — The Early Church

    W.H.C. Frend — Martyrdom and Persecution in the Early Church

    Candida Moss — The Myth of Persecution (naghisgot sa kalainan sa lokal ug imperyo nga paglutos)

    Robin Lane Fox — Pagans and Christians

    Pangunang Ancient Historical References

    Eusebius of Caesarea. Ecclesiastical History, Book IV, Chapters 8–9.

    Justin Martyr. First Apology, Chapters 68–69 (naglakip sa sulat ni Hadrian ngadto kang Minucius Fundanus).

    Irenaeus. Against Heresies, Book III, Chapter 3.

    Liber Pontificalis, entries on Popes Sixtus I, Telesphorus, ug Hyginus.

    Roman Martyrology, entries for St. Telesphorus ug St. Symphorosa.


    Historical Note: Ang kadaghanang modernong historians nagkauyon nga wala maglunsad si Hadrian ug usa ka empire-wide persecution sama kang Nero, Decius, o Diocletian. Hinuon, sa iyang paghari nagpabilin nga ilegal ang Kristiyanismo, ug daghang Kristiyano ang gidakop ug gipatay sa lokal nga mga awtoridad human sa legal nga mga sumbong. Kini ang hulagway nga makita sa mga karaang sinulat ni Justin Martyr ug Eusebius.

0 comments:

Leave a Reply

Subscribe to: Post Comments (Atom)
Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.