I-click bisan asa aron mobukas
  • Pope Anacletus: Ikatulong Santo Papa puli ni Linus


    Kasaysayan ni San Pope Cletus (Anacletus)


    Ikatulong Santo Papa sa Simbahang Katoliko (c. AD 76–88)


    Si San Cletus, nga gitawag usab nga Anacletus, giila sa karaang tradisyon sa Simbahang Katoliko isip ikatulong Obispo sa Roma (Pope), nga mipuli kang San Linus, ug gisundan ni San Clement I. Ang kadaghanang karaang listahan sa mga Obispo sa Roma nagbutang sa iyang pagkapapa tali sa AD 76 hangtod AD 88, bisan adunay gagmay nga kalainan sa mga petsa depende sa historyador.


    Sa iyang panahon, ang Simbahang Kristiyano nagpadayon sa pagtubo bisan pa sa hulga sa Romanong Imperyo. Human sa dakong paglutos ni Nero (AD 64–68), ang mga Kristiyano nagpabilin nga ilegal sa Roma ug kasagaran magtigom sa mga balay (house churches) ug sa mga catacombs aron makalikay sa pagdakop.


    Cletus ug Anacletus – Usa ba ka Tawo o Duha?

    Usa kini sa mga pangutana nga dugay nang gihisgutan sa mga historyador. Ang pinakakaraang mga source sama nila St. Irenaeus, Eusebius, ug St. Augustine nagtudlo nga usa lamang ka tawo sila. Ang Cletus usa ka mubo nga porma sa Gregong ngalan nga Anacletus. Ang "Anacletus" nagpasabot og "gitawag" o "gipili."

    Apan ang Liber Pontificalis ug ang ubang ulahing medieval nga listahan usahay naglista kang Cletus ug Anacletus isip duha ka magkalahi nga Pope. Kini nga ideya wala na dawata sa kadaghanang modernong historyador. Busa, ang opisyal nga tradisyon sa Simbahang Katoliko karon nag-ila nga usa ra sila ka tawo.


    Gigikanan ni Pope Cletus

    Sumala sa Liber Pontificalis, si Cletus: natawo sa Roma. Griyego ang kaliwat. Ang iyang amahan ginganlag Aemilianus (o Emilianus). Apan walay mas sayo nga dokumento nga nagpamatuod niini, mao nga kini giisip nga ulahing tradisyon.


    Ang iyang Pagkapili isip Santo Papa

    Human sa kamatayon ni San Linus, gipili si Cletus aron mahimong Obispo sa Roma.


    Si St. Irenaeus nagsulat:

    "The Apostles, having founded and built up the Church, committed the episcopate to Linus. Linus was succeeded by Anacletus; after him, Clement..."

    (Against Heresies, Book III, Chapter 3, Section 3)


    Kini mao ang labing karaang listahan sa mga unang Santo Papa.


    Unsa ang iyang gibuhat isip Pope?

    Tungod kay limitado kaayo ang nahibiling dokumento gikan sa unang siglo, gamay ra ang siguradong nahibaw-an. Apan ang karaang tradisyon nag-ingon nga:

    1. Gipadayon niya ang pagpangulo sa Simbahan sa Roma

    Human sa panahon nila San Pedro ug San Pablo, nagkinahanglan ang Simbahan og lig-on nga lider aron mapadayon ang apostolikong pagtuo.


    2. Gi-organisa ang mga Kristiyanong komunidad

    Ang Liber Pontificalis naghisgot nga iyang gipadayon ang pag-organisa sa Simbahan sa Roma ug pag-atiman sa nagkadaghan nga Kristiyanong komunidad.


    3. Nag-orden og mga pari

    Ang ulahing tradisyon nag-ingon nga siya nag-orden og daghang pari aron motabang sa pastoral nga buluhaton sa Simbahan. Apan walay unang-siglo nga dokumento nga nagpamatuod niini.


    4. Pag-atiman sa lubnganan ni San Pedro

    Ang Liber Pontificalis nag-ingon nga si Cletus naghimo og memorial o oratoryo duol sa lubnganan ni San Pedro sa Vatican Hill. Kini usa ka tradisyon nga wala mapamatud-i sa pinakakaraang mga source.


    Paglutos sa mga Kristiyano sa iyang Panahon

    Sa iyang pagkapapa, ang Romanong Imperyo gimandoan nila:

    Emperor Vespasian (AD 69–79)
    Emperor Titus (AD 79–81)
    Emperor Domitian (AD 81–96)


    Sa unang bahin sa iyang pontificate, walay ebidensiya sa usa ka tibuok-imperyo nga paglutos. Apan sa ulahing bahin, ilabina sa panahon ni Domitian, adunay mga Kristiyanong gidakop ug gipatay tungod sa ilang pagtoo, sumala sa gisulat ni Eusebius ug sa ubang karaang tagsulat.


    Namatay ba siyang Martir?

    Ang tradisyon sa Simbahang Katoliko dugay nang nag-ingon nga si Pope Cletus usa ka martir. Apan, walay unang-siglo nga dokumento nga naghisgot sa iyang kamatayon. Ang Roman Martyrology nagpasidungog kaniya isip santo. Daghang modernong historyador nag-ingon nga wala'y lig-on nga ebidensiya nga siya gipatay isip martir. Busa, ang iyang pagka-martir tradisyonal nga gitoohan, apan dili klaro sa pinakakaraang mga sinulat.


    Dis-a siya gilubong?

    Ang tradisyon nag-ingon nga gilubong siya duol sa lubnganan ni San Pedro sa Vatican Hill. Walay arkeolohikal nga ebidensiya nga makapamatuod sa eksaktong nahimutangan sa iyang lubnganan.


    Unang mga Historyador nga Nagsulat Bahin Kang Pope Cletus

    1. St. Irenaeus of Lyons (c. AD 180)

    Libro

    Against Heresies (Adversus Haereses)

    Book III, Chapter 3, Section 3

    Siya ang pinakakaraang historyador nga naglista sa sunod-sunod nga mga Obispo sa Roma:

    "Linus was succeeded by Anacletus; after him, Clement..."

    Kini ang labing karaang ug labing importante nga ebidensiya bahin kang Cletus (Anacletus).


    2. Eusebius of Caesarea (c. AD 325)

    Libro

    Ecclesiastical History (Historia Ecclesiastica)

    Book III, Chapters 13–15

    Gitawag siya nga:

    Father of Church History

    Gikompirma niya nga si Anacletus mipuli kang Linus ug gisundan ni Clement.


    3. St. Jerome (c. AD 392)

    Libro

    De Viris Illustribus

    Giila usab niya si Anacletus isip usa sa unang mga Obispo sa Roma ug nagpadayon sa tradisyon nga siya ang mipuli kang Linus.


    4. Liber Pontificalis

    (6th Century)

    Naghatag kini og dugang impormasyon:

    natawo sa Roma

    amahan: Aemilianus

    nag-organisa sa Simbahan

    gilubong sa Vatican

    Apan kini gisulat paglabay na sa mga lima ka siglo, busa ang mga historyador naggamit niini uban sa pag-amping.


    5. Catalogus Liberianus

    (4th Century)

    Usa ka karaang listahan sa mga Obispo sa Roma nga naglakip usab kang Cletus/Anacletus ug sa gitas-on sa iyang pagkapapa.


    Giunsa Paglantaw sa Modernong mga Historyador?

    Ang mga eskolar sama nila:

    J.N.D. Kelly – The Oxford Dictionary of Popes

    Klaus Schatz, SJ – Papal Primacy: From Its Origins to the Present

    Francis A. Sullivan, SJ – From Apostles to Bishops


    Nagkauyon nga:


    Si Cletus ug Anacletus usa ra ka tawo.

    Tinood nga usa siya sa unang mga Obispo sa Roma.

    Ang sunod-sunod nga Peter → Linus → Anacletus (Cletus) → Clement lig-on nga gisuportahan sa karaang tradisyon.

    Daghang detalye sa iyang kinabuhi gikan sa Liber Pontificalis dili mapamatud-an sa mas sayong mga dokumento.


    Mga Ancient Sources (Primary Sources)

    St. Irenaeus – Against Heresies, Book III, Chapter 3, Section 3 (c. AD 180)
    Eusebius of Caesarea – Ecclesiastical History, Book III (c. AD 325)
    St. Jerome – De Viris Illustribus (c. AD 392)
    Catalogus Liberianus (4th Century)
    Liber Pontificalis (6th Century)


    Modern Historical References

    J.N.D. Kelly, The Oxford Dictionary of Popes. Oxford University Press, 1986.
    Klaus Schatz, SJ, Papal Primacy: From Its Origins to the Present. Liturgical Press, 1996.
    Francis A. Sullivan, SJ, From Apostles to Bishops. Newman Press, 2001Philippe Levillain (ed.), The Papacy: An Encyclopedia. Routledge, 2002.


    Kinatibuk-ang Pagtan-aw

    Base sa pinakakaraang mga kasulatan, si San Pope Cletus (Anacletus) mao ang ikatulong Obispo sa Roma, sunod ni San Linus ug gisundan ni San Clement I. Ang iyang pagkaanaa sa listahan sa mga Santo Papa klaro nang gipamatud-an ni St. Irenaeus sa mga AD 180 ug gisundan sa mga sinulat ni Eusebius ug St. Jerome. Bisan limitado ang impormasyon bahin sa iyang personal nga kinabuhi ug ministeryo, ang karaang tradisyon nagpakita nga siya usa sa mga nagpalig-on sa Simbahan sa Roma sa unang siglo, sa panahon nga ang Kristiyanismo nagpadayon sa pagtubo ilalom sa Romanong Imperyo ug sa nagpadayon nga hulga sa paglutos.

0 comments:

Leave a Reply

Subscribe to: Post Comments (Atom)
Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.