I-click bisan asa aron mobukas
  • Kasaysayan sa Iglesia Katolika

    Timeline

    A.D. 30–33
    Pagtukod ni Jesus sa Simbahan
    Gitukod ni Jesus ang Simbahan.
    Gipili ang 12 ka Apostoles.
    Gihatagan si San Pedro sa "mga yawi sa Gingharian."
    Reference:
    Mateo 16:18–19
    Lucas 22:31–32
    Juan 21:15–17

    A.D. 33
    Pentecost
    Mikunsad ang Balaang Espiritu.
    Natawo ang Simbahan sa publiko.
    Nabunyagan ang mga 3,000 ka tawo.
    Reference
    Buhat 2

    A.D. 34–64
    Misyon sa mga Apostoles
    Gisangyaw ang Ebanghelyo sa Jerusalem.
    Nagsugod ang mga diyosesis.
    Gitukod ang daghang simbahan.
    Mga apostoles:
    Pedro
    Juan
    Santiago
    Andres
    Tomas
    Pablo (pagkahuman sa iyang pagkakabig)

    A.D. 49
    Konseho sa Jerusalem
    Unang konseho sa Simbahan.
    Gituki:
    Circumcision
    Balaod ni Moises
    Reference:
    Buhat 15

    A.D. 64
    Paglutos ni Nero
    Gisugdan ang dakong paglutos sa mga Kristiyano.
    Daghang martir.
    Si San Pedro ug San Pablo gipatay sa Roma.

    A.D. 70
    Pagkaguba sa Jerusalem
    Giguba sa Roma ang Templo.
    Nagsugod ang pagkatibulaag sa mga Kristiyano.

    A.D. 90–100
    Katapusang Apostol
    Namatay si San Juan.
    Natapos ang panahon sa mga Apostoles.
    Nagsugod ang:
    Apostolic Fathers

    PANAHON SA APOSTOLIC FATHERS

    A.D. 95
    Pope Clement I
    Misulat sa Letter to the Corinthians.
    Usa sa unang ebidensya sa awtoridad sa Roma.

    A.D. 107
    Ignatius of Antioch
    Gigamit ang pulong:
    "Catholic Church"
    unang higayon nga makita sa kasaysayan.

    A.D. 110–155
    Polycarp of Smyrna
    Disipulo ni San Juan.
    Namartir.

    A.D. 150
    Justin Martyr
    Naghatag sa unang detalyadong pagsaysay sa Misa.

    PANAHON SA MGA APOLOGISTS

    150–250
    Daghang mga santo ang misulat batok sa mga heresy.
    Lakip:
    Irenaeus of Lyons
    Tertullian
    Origen

    PANAHON SA MGA PAGLUTOS

    64–313
    Napulo ka dagkong paglutos.
    Mga emperador:
    Nero
    Domitian
    Trajan
    Decius
    Diocletian
    Liboan ang namartir.

    A.D. 313
    Constantine the Great
    Edict of Milan.
    Gitugotan ang Kristiyanismo.

    A.D. 325
    First Council of Nicaea
    Gitubag ang Arianism.
    Nahimo ang Nicene Creed.

    A.D. 381
    First Council of Constantinople
    Giklaro ang pagka-Diyos sa Balaang Espiritu.

    A.D. 382
    Pope Damasus I
    Giaprobahan ang listahan sa 73 ka libro sa Biblia.

    A.D. 393
    Synod of Hippo
    Giila ang Canon sa Biblia.

    A.D. 397
    Councils of Carthage
    Gikumpirma ang Canon.

    A.D. 431
    Council of Ephesus
    Gideklarar si Maria nga:
    Theotokos
    (Mother of God)

    A.D. 451
    Council of Chalcedon
    Giklaro ang duha ka kinaiya ni Cristo:
    Fully God
    Fully Man

    MIDDLE AGES

    500–1000
    Pagpalapad sa Kristiyanismo sa Europe.
    Daghang monasteryo.
    Pagpreserba sa Bibliya.

    A.D. 1054
    Great Schism
    Nagbulag ang:
    Simbahang Katoliko
    Orthodox Church

    1095
    Crusades

    1215
    Fourth Lateran Council
    Gitin-aw ang daghang doktrina.

    1225–1274
    Thomas Aquinas
    Nagsulat sa:
    Summa Theologiae

    1438–1445
    Council of Florence
    Paningkamot sa panaghiusa sa East ug West.

    REFORMATION

    1517
    Martin Luther
    95 Theses.
    Nagsugod ang Protestant Reformation.

    1545–1563
    Council of Trent
    Counter-Reformation.
    Gitin-aw:
    Canon sa Biblia
    Sacraments
    Justification
    Tradition
    1566
    Roman Catechism
    Opisyal nga katesismo.

    PAG-ABOT SA PILIPINAS

    1521
    Ferdinand Magellan
    Naabot ang Kristiyanismo sa Pilipinas.

    1565
    Miguel López de Legazpi
    Permanenteng misyon.

    1595
    Gitukod ang:
    Archdiocese of Manila
    MODERN PERIOD

    1869–1870
    First Vatican Council
    Dogma sa Papal Infallibility.

    1962–1965
    Second Vatican Council
    Pagbag-o sa pastoral nga pamaagi sa Simbahan.
    Mga dokumento:
    Lumen Gentium
    Dei Verbum
    Sacrosanctum Concilium
    Gaudium et Spes

    1992
    Catechism of the Catholic Church
    Gipatik ang bag-ong universal Catechism.

    2000
    Great Jubilee

    2013
    Pope Francis
    Napili isip Santo Papa.

    2025–Karon
    Pope Leo XIV
    Nagpadayon ang misyon sa Simbahang Katoliko sa tibuok kalibotan pinaagi sa pagwali sa Ebanghelyo, pagdumala sa mga sakramento, ug pag-alagad sa katawhan.

0 comments:

Leave a Reply

Tulo ka hinungdanong pangutana nga dili nato matubag kon Biblia lamang ang atong saligan.

Una – Giunsa man nato paghibalo sa sakto nga ihap (canon) sa mga basahon sa Biblia? Sa wala pa himoa ang pagtapok sa mga basahon sa Bag-ong Tugon daghang mga basahon nga Kristohanon nga gipakaylap. Kinsa man ang nagpaila kanato sa 27 ka libro sa Bag-ong Tugon isip linamdagan? Walay lain kondili ang Simbahang Katoliko ubos sa paglamdag sa Espiritu Santo pinaagi sa Konsilyo sa Kartago sa tuig 397 AD human sa pag-aprobar sa Santo Papa mipakanaog sa mahukumon gayod ug alang sa tanang panahon kon unsang mga basahona ang maapil sa Biblia ug unsa ang dili. Ang unang mga sinulat dugay na nga nangahanaw. Ang ania kanato karon mao ang kopya sa kopya sa orihinal. Kinsa man ang nag-garantiya nga husto ug matinud-anon ang teksto sa kopya? Ang Simbahang Katoliko pinasikad sa iyang karaang Tradisyon, diha sa iyang panudlo ug sa iyang liturhiya masayod kon unsa ang matuod nga teksto ug unsa ang sayop.

Ikaduha - Giunsa man nato paghibalo nga sakto ang pagkahubad sanglit daghan kanato, ang atong gigamit nga Bibliang hubad “translation” gikan sa Hebreo, Griego, ug Aramaico? Aron pagpiho sa husto nga hubad sa atong kaugalingon kinahanglan pa nga magtuon kita sa orihinal nga pinulongan ug pipila man kanato ang makahimo niining malisod nga tahas? Sa makausa pa, kinahanglan nga mosandig kita sa autoridad sa Simbahan.

Ikatulo - Giunsa man nato pagsiguro nga husto ang atong pagsabot kun interpretasyon sa atong gibasa? Ang matag pastor nga tigtukod og bag-ong tinuhoan pulos gyod moangkon nga ang ilang sabot maoy husto apan wala silay panagkauyon kon unsa gyod ang gipasabot sa letra sa Kasulatan. Alang sa mga Katoliko ang dili masayop nga autoridad sa Simbahan nga tinukod ni Cristo ang maghatag kaniyag kasigurohan nga ang iyang nadawat mao ang lonsay nga pulong sa Dios nga walay sambog sa kasaypanan gumikan sa tawhanong panabot.
Ang Simbahan gihatagan ni Cristo sa bugtong katungod sa pagtudlo ug paghubad sa diosnong gipadayag nga nakarga sa Biblia nga mao ang diosnong gipadayag nga nasulat ug sa Tradisyon nga mao ang diosnong gipadayag nga wala na masulat ug nahipasa pinaagi sa binaba nga panudlo.

Ang Simbahan wala magkuha sa hingpit nga kasigurohan sa tanan nga gipadayag sa Dios gikan sa Biblia lamang kondili gikan sa duha ka tinubdan nga mao ang Biblia ug ang Tradisyon.

Ang Biblia ug ang Tradisyon angay nga hatagan sa samang pagtagad isip sudlanan sa pulong sa Dios. Ang katungod sa pagkadili-masayop sa pagpanudlo labot sa kinahanglan alang sa kaluwasan sa tawo wala isaad ni Cristo ngadto sa matag magbabasa sa Biblia kondili ngadto sa buhi nga autoridad sa Simbahan nga gitawag og “Magisterium” nga gilangkoban sa Sto. Papa ug sa tanang kaobispohan nga nahiusa sa Sto. Papa.
Ang Biblia naghisgot sa tulo ka matang sa tradisyon.

Una - sa mga Patriarca, “ug ang akong mga pulong nga gipasulti ko kaninyo, dili gayod mawala diha sa inyong baba ni sa baba sa inyong mga anak ug mga apo sukad karon ug hangtod sa kahangtoran” (Isa. 59:21).

Ikaduha - sa mga Apostoles, si San Pablo nag-awhag, “mga igsoon hupti ninyo nga malig-on ang mga pagtulon-an nga among gitudlo kaninyo pinaagi sa among mga sulat o sa among tradisyon” (2 Tes. 2:15) ug siya usab nagpahimangno, likayi ninyo kadtong dili modawat sa atong tradisyon” (2 Tes. 3:6).

Ikatulo - sa mga Judio, nga mao ang gisaway ni Cristo sa Mat. 15:2-6 tungod kay sila nagtudlo nga kon ang usa ka tawo may ikatabang unta sa iyang amahan o inahan, apan siya moingon, “iya kini sa Dios”, dili na kinahanglan nga tahoron niya ang iyang amahan.