Hagit Sa Pagtoo: EPISTLE OF STRAW

Ang pag hikling ni Martin Luther sa Sulat ni Santiago gikan sa Pulong sa Dios.

Kini ang transcription sa kani nga panid nga nagpakita sa Talaan sa mga Basahon (Table of Contents) sa 1522 nga New Testament ni Martin Luther.

Kini nga panid makasaysayanon kaayo tungod kay makita dinhi ang paghan-ay ni Luther sa Bibliya: ang unang 23 ka mga basahon adunay numero, samtang ang upat ka basahon sa ubos (Hebreos, Santiago, Judas, ug Revelacion) gibulag ug wala hatagi og numero tungod sa iyang mga pagduhaduha sa ilang teolohiya.

Nasulat kini sa Early New High German gamit ang karaan nga gothic Fraktur font:

ORIGINAL TEXT:

¶ Die bůcher deß neuwen testaments.

1 Euangelion sant Matthes.
2 Euangelion sant Maron. (Mubo nga sulat: Ang "Maron" mao ang karaan nga baybay sa Marcus/Mark)
3 Euangelion sant Lucas.
4 Euangelion sant Johannis.
5 Der Apostel geschichte beschriben von sant Lucas.
6 Epistel sant Paulus zů den Römern.
7 Die erst Epistel sant Paulus zů den Corinthern.
8 Die ander Epistel S. Paulus zů den Corinthern.
9 Epistel sant Paulus zů den Galatern.
10 Epistel sant Paulus zů den Ephesern.
11 Epistel sant Paulus zů den Philippern.
12 Epistel sant Paulus zů den Colossern.
13 Die erst Epistel sant Paulus zů den Thessalonichern.
14 Die ander Epistel S. Paulus zů den Thessalonichern.
15 Die erst Epistel sant Paulus an Timotheon.
16 Die ander Epistel S. Paulus an Timotheon.
17 Epistel sant Paulus an Titon.
18 Epistel sant Paulus an Philemon.
19 Die erst Epistel sant Peters.
20 Die ander Epistel sant Peters.
21 Die erst Epistel sant Johannis.
22 Die ander Epistel sant Johannis.
23 Die dritt Epistel sant Johannis.

(Kini nga upat ka basahon sa ubos walay numero ug adunay gamay nga espasyo):

Die Epistel zů den Ebreern.
Die Epistel Jacobus.
Die Epistel Judas.
Die offenbarung Johannis.

ENGLISH:

¶ The books of the New Testament.

1 Gospel of Saint Matthew.
2 Gospel of Saint Mark. (Originally spelled "Maron" / "Marcus" in early printing)
3 Gospel of Saint Lucas (Luke).
4 Gospel of Saint John.
5 The Acts of the Apostles written by Saint Lucas (Luke).
6 Epistle of Saint Paul to the Romans.
7 The first Epistle of Saint Paul to the Corinthians.
8 The second Epistle of S. Paul to the Corinthians.
9 Epistle of Saint Paul to the Galatians.
10 Epistle of Saint Paul to the Ephesians.
11 Epistle of Saint Paul to the Philippians.
12 Epistle of Saint Paul to the Colossians.
13 The first Epistle of Saint Paul to the Thessalonians.
14 The second Epistle of S. Paul to the Thessalonians.
15 The first Epistle of Saint Paul to Timothy.
16 The second Epistle of S. Paul to Timothy.
17 Epistle of Saint Paul to Titus.
18 Epistle of Saint Paul to Philemon.
19 The first Epistle of Saint Paul Peter.
20 The second Epistle of Saint Peter.
21 The first Epistle of Saint John.
22 The second Epistle of Saint John.
23 The third Epistle of Saint John.

(The unnumbered books at the bottom separated by a clear visual gap):

The Epistle to the Hebrews.
The Epistle of James.
The Epistle of Jude.
The Revelation of John.

Historical Significance Note

Notice how the list stops counting at 23 (3 John). By leaving Hebrews, James, Jude, and Revelation without numbers and pushing them to the very bottom, Luther visually downgraded their status. He doubted their apostolic authorship and felt their teachings (like James's focus on works or Hebrews's strict view on repentance) did not align perfectly with his core doctrine of justification by faith alone.

BINISAYA:

¶ Ang mga basahon sa Bag-ong Tugon.

1 Ebanghelyo ni San Mateo.
2 Ebanghelyo ni San Marcos.
3 Ebanghelyo ni San Lucas.
4 Ebanghelyo ni San Juan.
5 Ang Mga Buhat sa mga Apostoles nga gisulat ni San Lucas.
6 Sulat ni San Pablo alang sa mga taga-Roma.
7 Ang unang Sulat ni San Pablo alang sa mga taga-Corinto.
8 Ang ikaduhang Sulat ni S. Pablo alang sa mga taga-Corinto.
9 Sulat ni San Pablo alang sa mga taga-Galacia.
10 Sulat ni San Pablo alang sa mga taga-Efeso.
11 Sulat ni San Pablo alang sa mga taga-Philippi.
12 Sulat ni San Pablo alang sa mga taga-Colosas.
13 Ang unang Sulat ni San Pablo alang sa mga taga-Tesalonica.
14 Ang ikaduhang Sulat ni S. Pablo alang sa mga taga-Tesalonica.
15 Ang unang Sulat ni San Pablo ngadto kang Timoteo.
16 Ang ikaduhang Sulat ni S. Pablo ngadto kang Timoteo.
17 Sulat ni San Pablo ngadto kang Tito.
18 Sulat ni San Pablo ngadto kang Filemon.
19 Ang unang Sulat ni San Pedro.
20 Ang ikaduhang Sulat ni San Pedro.
21 Ang unang Sulat ni San Juan.
22 Ang ikaduhang Sulat ni San Juan.
23 Ang ikatulong Sulat ni San Juan.

(Kini nga upat ka basahon sa ubos walay numero ug gibulag pinaagi sa usa ka klaro nga espasyo):

Ang Sulat alang sa mga Hebreohanon.
Ang Sulat ni Santiago.
Ang Sulat ni Judas.
Ang Gipadayag ni Juan (Pinadayag).

Historical Note:

Sama sa imong mamatikdan, mihunong ang pag-ihap sa numero 23 (3 Juan). Kining upat ka basahon sa ubos (Hebreo, Santiago, Judas, ug Pinadayag) tinuyo nga gikuhaan ni Luther og numero ug gilain sa ubos tungod kay duna siyay pagduhaduha kon tinood ba nga mga Apostoles ang nagsulat niini, ug mibati siya nga ang pipila sa mga gitudlo niini wala nahiuyon sa iyang doktrina sa kaluwasan pinaagi sa pagtoo lamang.

Si Martin Luther nagtawag sa Epistle of St. James (Sulat ni Santiago) nga "Epistle of Straw" (Sulat nga Dagami) tungod kay para kaniya, ubos kini og bili kon itandi sa laing mga basahon sa Bag-ong Tugon nga klarong nagtudlo sa Maayong Balita (Ebanghelyo) ug sa kaluwasan pinaagi lamang sa pagtuo.

Kini nga komento makaplagan sa iyang Preface sa Bag-ong Tugon niadtong 1522. Ania ang mga nag-unang rason ngano nga iya kining gitawag og "dagami":

Pagtulon-an sa Kaluwasan: Alang kang Luther, ang sentro sa iyang teolohiya mao ang Sola Fide—nga ang tawo maluwas pinaagi lamang sa pagtuo kang Jesu-Kristo, dili sa maayong mga buhat. Sa laing bahin, ang Santiago 2:24 nag-ingon: "Ang tawo pakamatarungon pinaagi sa mga buhat ug dili sa pagtuo lamang." Giisip kini ni Luther nga supak sa gitudlo ni Apostol Pablo sa mga taga-Roma ug taga-Galacia.
Kulang sa Pagtudlo Bahin kang Kristo: Namatikdan ni Luther nga ang Sulat ni Santiago talagsa ra maghisgot sa kinabuhi, kamatayon, ug pagkabanhaw ni Kristo. Para kaniya, ang tinuod nga apostolikong basahon angay nga "magpaila o magpasiugda kang Kristo" (was Christum treibet).
Konteksto sa "Dagami": Sa dihang gigamit ni Luther ang pulong nga "dagami," iyang gihisgotan ang 1 Corinto 3:12-15 (diin ang bulawan, pilak, ug bililhong mga bato masunog apan molungtad, samtang ang kahoy, balili, ug dagami daling masunog). Giisip niya nga ang sulat ni Santiago dili teolohikal nga "bug-at" sama sa mga sulat ni Pablo, Juan, o Pedro.

Ang Simbahang Katoliko hugot nga misupak sa panglantaw ni Martin Luther. Gidepensahan sa Simbahan ang Sulat ni Santiago ug gipatin-aw nga walay panagsumpaki tali sa mga gitudlo ni Pablo (kaluwasan pinaagi sa pagtuo) ug sa gitudlo ni Santiago (kaluwasan nga inubanan sa buhat).

Kini ang mga nag-unang tubag ug pagpatin-aw sa Simbahang Katoliko:

1. Ang Dekreto sa Konsilyo sa Trento (Council of Trent)

Agig tubag sa Repormasyon ni Luther, nagtigom ang Simbahang Katoliko sa Council of Trent (1545–1563). Dinhi, opisyal nga gideklarar sa Simbahan ang mosunod:

Hingpit nga Kanonikal: Gikumpirma sa Simbahan nga ang Sulat ni Santiago diosnon ug gigiyahan sa Balaang Espiritu (inspired Scripture), ug adunay parehas nga awtoridad sama sa mga sulat ni Pablo.
Kaluwasan pinaagi sa Pagtuo ug Buhat: Gideklarar sa Konsilyo nga ang pagtuo gikinahanglan alang sa kaluwasan, apan ang maong pagtuo kinahanglan nga buhi ug gipakita pinaagi sa gugma ug maayong mga buhat (Galacia 5:6). Ang pagtuo nga walay buhat giisip sa Simbahan nga "patay nga pagtuo."

2. Ang Pagtunaw sa "Panagsumpaki" (Harmony of Paul and James)

Gipatin-aw sa mga Katolikong teologo nga lahi ang konteksto nga gihisgotan ni Pablo ug ni Santiago, busa wala sila nagsumpaki:

APOSTOL SAN PABLO

Konteksto ug Pasabot sa "Buhat":

Nagpunting sa "mga buhat sa Balaod" (Works of the Law), sama sa tuli, mga pagkaon nga gidili, ug ritwal sa mga Judio. Matod niya, dili kini makaluwas sa tawo.

Unsa nga "Pagtoo" ang gihisgotan?

Ang tinood ug buhi nga pagtoo nga naglakip sa pagsunod sa Dios.

APOSTOL SANTIAGO

Konteksto ug Pasabut sa "Buhat"

Nagpunting sa "mga buhat sa gugma ug kalooy" (Works of Charity/Mercy), sama sa pagpakaon sa gigutom ug pagtabang sa nanginahanglan.

Unsa nga "Pagtoo" ang gihisgotan?

Ang taphaw o "baba-lamang" nga pagtuo nga walay kausaban sa kinabuhi.

Para sa Katoliko, si Pablo naghisgot sa sinugdanan sa kaluwasan (diin dili nato makuha ang kaluwasan pinaagi sa atong kaugalingong paningkamot), samtang si Santiago naghisgot sa pagpuyo sa maong kaluwasan (diin ang tinuod nga pagtuo kinahanglan magbunga og maayong mga buhat).

3. Ang Ebanghelyo ni Mateo isip Suporta

Gipahinumdom usab sa Simbahan nga ang gitudlo ni Santiago nahiuyon sa gitudlo mismo ni Jesu-Kristo. Sa Mateo 25:31-46 (Ang Paghukom sa Katapusan), gilain ni Jesus ang mga "ongot" (luwas) ug mga "kanding" (kondenado) dili base sa ilang pagtuo lamang, kondili base sa ilang gihimo o wala gihimo alang sa ilang isigkatawo (pagpakaon sa gigutom, pagpabesti sa hubo, ug uban pa).

Busa, alang sa Simbahang Katoliko, ang pagtuo ug maayong mga buhat dili mapikas—sama sa kalayo nga dili nimo mabulag gikan sa iyang kainit.

Ang Joint Declaration on the Doctrine of Justification (JDDJ) niadtong 1999 usa ka makasaysayanong kasabotan diin ang Simbahang Katoliko ug ang Lutheran World Federation nagkahiusa sa pag-ingon nga ang tawo maluwas pinaagi sa grasya ug pagtuo kang Kristo, apan ang maong pagtuo kinahanglan gayod nga magbunga og maayong mga buhat. Aron pamatud-an ang kaimportante sa maayong mga buhat sa kinabuhi sa usa ka Kristiyano, ang Simbahang Katoliko naggamit sa mosunod nga mga piho nga bersikulo sa Bibliya:

1. Ang Relasyon sa Pagtuo ug Buhat

Santiago 2:17 – "Mao man usab ang pagtuo: kon kini walay mga buhat, patay kini diha sa iyang kaugalingon."
Santiago 2:24 – "Inyong nakita nga ang tawo pakamatarungon pinaagi sa mga buhat ug dili pinaagi sa pagtuo lamang."
Galacia 5:6 – Si Apostol Pablo mismo nag-ingon: "...kondili ang pagtuo nga nagalihok pinaagi sa gugma." Alang sa Katoliko, kini nagpakita nga ang pagtuo ug gugma (nga gipadayag sa buhat) dili mahimong bulagon.

2. Ang Paghukom Base sa mga Buhat

Ang Bibliya nag-ingon nga sa katapusang adlaw, ang Dios maghukom kanato sumala sa atong mga binuhatan:

Mateo 25:34-40 – Sa paghukom sa katawhan, miingon si Jesus: "Dali kamo, mga gipanalandungan sa akong Amahan... Kay gigutom ako ug inyong gipakaon, giuhaw ako ug inyong gipainom..." Ang pagsulod sa gingharian nagdepende sa ilang gihimong kaayohan sa isigkatawo.
Roma 2:6 – Si Pablo nagpasiugda: "(Ang Dios) magabayad sa matag tawo sumala sa iyang mga buhat."
2 Corinto 5:10 – "Kay kitang tanan kinahanglan nga moatubang sa hukmanan ni Kristo, aron ang matag usa makadawat sa balos sa mga butang nga gihimo diha sa lawas, maayo man o dautan."
Pinadayag 20:12 – "...ug ang mga patay gihukman sumala sa ilang gihimo, sumala sa nahisulat sa mga basahon."

3. Ang Katuyoan sa Paghimo sa Tawo

Efeso 2:10 – Human moingon si Pablo nga kita naluwas pinaagi sa grasya (Efeso 2:8-9), iyang gidugang: "Kay kita Iyang binuhat, nga gimugna diha kang Kristo Jesus alang sa maayong mga buhat, nga giandam nang daan sa Dios aron atong pagasundon ug lakaran." Nagpasabot kini nga ang maayong buhat mao ang tumong ug pamaagi sa pagkinabuhi sa usa ka luwas nga tawo.
Filipos 2:12 – "Busa, mga hinigugma ko... trabahoa ninyo ang inyong kaugalingong kaluwasan uban ang kahadlok ug kurog."

Sumaryo sa Kasabotan (JDDJ 1999)

Tungod niini nga mga bersikulo, ang Katoliko ug Lutheran nagkasabot sa JDDJ (Paragraph 37): Ang maayong mga buhat maoy resulta ug bunga sa pagpakamatarong sa tawo. Ang tawo dili makapalit sa kaluwasan pinaagi sa buhat, apan ang tawo nga nakadawat sa grasya sa Dios kinahanglan ug mopuyo gayod nga nagbuhat og maayo.

Alang sa Simbahang Katoliko, ang grasya (grace) mao ang hingpit nga libre ug dili kinitahan nga gasa gikan sa Dios (unmerited gift) nga naghatag kanato sa Iyang balaanong kinabuhi ug nagluwas kanato. Dili kini suhol sa atong maayong buhat, kondili gigikanan sa tanan natong kaayohan.

Kalabot sa diskusyon sa pagtuo ug maayong mga buhat, gipatin-aw sa Katolisismo ang grasya pinaagi sa duha ka importanteng yugto:

1. Ang Sinugdanan sa Kaluwasan (Grasya Lamang)

Hugot nga nagtudlo ang Simbahang Katoliko nga ang tawo dili makaluwas sa iyang kaugalingon ug dili usab makapalit sa kaluwasan pinaagi sa iyang mga buhat.

Sa dihang ang usa ka tawo makasasala pa, ang Dios mao ang unang nilihok pinaagi sa tinatawag nga Prevenient Grace (Grasya nga Nag-una).
Pinaagi niini, ang tawo gihatagan og katakus sa paghinulsol ug pagtuo. Busa, ang unang pagpakamatarong (initial justification) nadawat pinaagi sa grasya lamang, dili tungod sa bisan unsang maayong buhat nga nahimo sa tawo.

2. Ang Pagpuyo sa Kaluwasan (Grasya nga Nagalihok)

Kon ang tawo luwas na ug nakadawat na sa grasya pinaagi sa Bunyag ug Pagtuo, ang maong grasya dili magpabilin nga walay agi. Gitawag kini sa Simbahan nga Sanctifying Grace (Grasya nga Nagpabalaan). Kini nga grasya mag-usab sa kasingkasing sa tawo aron siya makahimo na sa paghigugma ug pagbuhat og maayo.

Dinhi na mosulod ang relasyon sa grasya ug maayong mga buhat:

Ang buhat gasa gihapon sa grasya: Ang maayong mga buhat nga gihimo sa usa ka Kristiyano dili iyang kaugalingong kusog, kondili bunga sa grasya sa Dios nga nagalihok diha kaniya. Ingon sa gipahayag ni San Agustin: "Kon purongpurongan sa Dios ang atong mga maayong binuhatan, ang Iyang kaugalingong mga gasa mao ang Iyang gipurongpurongan."
Ang Grasya Nanginahanglan og Kooperasyon: Bisan tuod libre ang grasya, wala gihimo sa Dios ang tawo nga morag robot. Ang tawo adunay kagawasan (free will) sa pagdawat o pagsalikway sa maong grasya. Ang maayong mga buhat mao ang pag-uyon o pag-kooperar sa tawo ngadto sa grasya sa Dios.

Sumada

Alang sa Katoliko, ang grasya mao ang gamot, ang pagtuo mao ang punoan, ug ang maayong mga buhat mao ang bunga. Kon walay gamot (grasya), dili mabuhi ang punoan ug dili mamunga. Busa, ang tanan nagsugod ug nagdepende sa grasya sa Dios.

Ang Catechism of the Catholic Church (CCC) o ang Katesismo sa Simbahang Katoliko adunay tinuyong pagtulon-an bahin sa Grasya (Grace) ug Pagpakamatarong (Justification). Gilatid niini ang opisyal nga doktrina pinaagi sa mga piho nga parapo:

1. Ang Kahulugan sa Grasya

CCC 1996: "Ang atong pagpakamatarong naggikan sa grasya sa Dios. Ang grasya mao ang pabor, ang libre ug dili kinitahan nga tabang nga gihatag sa Dios kanato aron kita makatubag sa Iyang tawag nga mahimong mga anak sa Dios..."
CCC 1997: Nag-ingon nga ang grasya usa ka "pag-ambit sa kinabuhi sa Dios" (participation in the life of God). Nadawat kini pinaagi sa sakramento sa Bunyag.

2. Ang Sinugdanan sa Pagkabig (Dili Mahimong Kitahan)

Giklaro sa Katesismo nga ang tawo dili makasugod sa pagluwas sa iyang kaugalingon kon wala ang Dios.

CCC 2010: "Tungod kay ang unang lakang iya man sa Dios diha sa kahusay sa grasya, walay usa nga makakita (merit) sa unang grasya sa kapasayloan ug sa pagpakamatarong sa sinugdanan sa iyang pagkabig."
Kini nagpasabot nga ang "initial grace" o ang unang grasya nga nagdala kanato sa pagtuo, hingpit nga libre ug dili agi sa atong maayong buhat.

3. Ang Pakig-unong sa Kagawasan sa Tawo ug sa Grasya

CCC 1993: Nag-ingon nga ang pagpakamatarong nagtukod og kooperasyon tali sa kagawasan sa tawo (human freedom) ug sa grasya sa Dios. Sa dihang hikaplagan sa Dios ang kasingkasing sa tawo pinaagi sa grasya, ang tawo madasig sa pagbiya sa sala ug sa pagpili sa maayo.

4. Ang Merit o ang Bili sa Maayong Buhat

Giunsa man pag-ila sa Katesismo ang maayong mga buhat human kita maluwas?

CCC 2008: Nag-ingon nga ang katakus sa tawo nga makabaton og "merit" (bili o ganti) sa atubangan sa Dios naggikan sa gilaid nga plano sa Dios nga iapil ang tawo sa paglihok sa Iyang grasya. "Ang amahanong lihok sa Dios mao ang mag-una pinaagi sa Iyang kaugalingong inisyatiba, ug mosunod usab ang gawasnong paglihok sa tawo pinaagi sa iyang pakigkooperar..."
CCC 2008 (Padayon): "Ang bili sa maayong mga buhat kinahanglan nga ihan-ong una sa tanan ngadto sa grasya sa Dios, ug ikaduha ngadto sa magtutuo."

Sa laktod nga pagkasulti sumala sa CCC:

Ang Simbahang Katoliko nagtudlo nga ang kaluwasan nagsugod sa grasya lamang (dili tungod sa buhat). Apan ang tawo nga nakadawat na sa grasya kinahanglan nga mokooperar niini, ug ang iyang maayong mga buhat maoy mahimong ebidensya ug bunga sa maong grasya nga buhi sa iyang kasingkasing.

Share sa Facebook

0 comments:

Leave a Reply

Support our work before it gets down!