ANG KOMPLETONG BIBLIA
Gidugangan ba sa mga katoliko ang Biblia ug pito ka libro??
Pasiuna
Usa sa kasagarang pangutana sa Catholic apologetics mao kini:
“Nganong adunay 46 ka libro ang Old Testament sa Catholic Bible, samtang 39 ra sa kasagarang Protestant Bible?”
Ug mosunod dayon ang laing pangutana:
“Kinsa man gyud ang nagbuot kung unsang mga libro ang apil sa Biblia?”
Dili ni gamay nga pangutana. Kay kung atong isulti nga ang Biblia mao ang Pulong sa Dios, kinahanglan usab natong tubagon: Asa man nato nahibaloan kung unsa gyud ang Biblia? Kinsa ang nag-ila kung unsang mga sinulat ang inspirado ug unsa ang dili?
Ang Catholic Church nagtudlo nga ang canon sa Sacred Scripture nadawat ug nailhan sulod sa Apostolic Tradition ug sa kinabuhi sa Church. Ang Catechism of the Catholic Church naglista og 46 ka libro sa Old Testament ug 27 sa New Testament, nga mao ang 73 ka libro sa Catholic Bible.
Ang pito ka Old Testament books nga kasagarang wala sa Protestant Bibles gitawag sa Catholics nga Deuterocanonical Books:
Tobit
Judith
Wisdom (Wisdom of Solomon)
Sirach (Ecclesiasticus)
Baruch
1 Maccabees
2 Maccabees
Adunay usab dugang nga mga seksiyon sa Esther ug Daniel nga apil sa Catholic canon.
Ang termino nga deuterocanonical nagpasabot nga “second canon.” Dili kini nagpasabot nga “second-class Scripture.” Ang kahulugan niini mao nga kining mga librong kini nakaagi og dugang nga debate sa unang mga siglo sa Church sa wala pa hingpit nga napalig-on ang ilang canonical status.
Sa Protestant tradition, kini nga mga libro kasagarang gitawag nga Apocrypha.
1. UNSAY PASABOT SA “CANON”?
Ang pulong nga canon gikan sa Greek nga kanōn, nga adunay kahulugan nga “rule,” “standard,” o “measure.”
Kung gamiton sa Biblia, ang canon of Scripture mao ang authoritative listahan sa mga sinulat nga giila sa Church nga inspirado sa Dios ug kabahin sa Sacred Scripture.
Apan dinhi adunay usa ka importanteng pangutana:
Asa man gikan ang listahan sa Biblia?
Dili makit-an sa Genesis ang usa ka “table of contents” nga nagaingon:
“Mao kini ang tanang libro nga akong ipasulod sa Biblia.”
Wala usab gisulat ni Jesus ang usa ka kompleto nga listahan sa tanang Old ug New Testament books.
Busa, adunay usa ka logical nga problema:
Kung ang Biblia lamang ang atong authority, asa man gikan ang authority sa pagdeterminar kung unsa ang Biblia?
Kini ang gitawag nato nga canon problem.
Ang Church wala nag-ingon nga siya ang naghimo sa Pulong sa Dios. Ang mas tukma nga pagsabot mao nga ang Church, ubos sa giya sa Espiritu Santo, midiscern ug midawat kung unsang mga sinulat ang gitugyan ngadto kaniya isip inspired Scripture.
Mao kini ang gipasabot sa Catechism:
“It was by the apostolic Tradition that the Church discerned which writings are to be included in the list of the sacred books.”
— Catechism of the Catholic Church, no. 120.
2. DUHA KA TRADISYON SA OLD TESTAMENT TEXT
Aron masabtan ang kalainan, kinahanglan nato masabtan ang duha ka importanteng textual traditions:
A. Ang Hebrew textual tradition
Kini ang Hebrew Scriptures nga sa ulahi nalambigit sa Masoretic Text.
Ang Masoretic Text mao ang Hebrew textual tradition nga gipreserbar ug gi-standardize sa mga Jewish scribes nga gitawag og Masoretes, ilabi na sa unang milenyo AD.
B. Ang Septuagint
Ang Septuagint, kasagarang gipamubo og LXX, mao ang karaang Greek translation sa Hebrew Scriptures.
Nagsugod kini sa wala pa ang panahon ni Cristo, ug nahimong importante kaayo sa Jewish communities nga nagsulti og Greek.
Importante kaayo kini sa unang Christianity tungod kay daghang unang Christians, ilabi na kadtong Greek-speaking, migamit sa Septuagint.
Ang Vatican II mismo nag-ingon nga ang Church sukad sa sinugdanan midawat sa karaang Greek translation nga gitawag og Septuagint, ug naghatag usab og espesyal nga dungog sa Latin translations, ilabi na sa Vulgate.
3. ANG SEPTUAGINT UG ANG MGA APOSTLES
Usa sa labing importanteng punto sa diskusyon mao ang paggamit sa Septuagint sa New Testament.
Daghang Old Testament quotations nga makita sa New Testament adunay porma nga duol sa Septuagint.
Pananglitan, sa Acts 7:14, si St. Stephen naghisgot nga ang pamilya ni Jacob nga miadto kang Joseph adunay 75 ka tawo.
Ang Greek Septuagint sa Genesis 46:27 adunay 75, samtang ang tradisyonal nga Masoretic Hebrew text adunay 70.
Kini usa ka ehemplo nga nagpakita nga ang Septuagint adunay importanteng papel sa unang Christian community.
Apan kinahanglan nato mahimong patas sa atong historical presentation:
Dili igo ang paggamit sa Septuagint aron awtomatikong mapamatud-an nga ang tanang libro niini giisip nga canonical sa tanang Judio sa panahon ni Jesus.
Ang historical reality mas komplikado. Adunay nagkalain-laing Jewish communities ug textual traditions sa Second Temple period.
Busa mas husto nga isulti:
Ang Septuagint usa ka importanteng Jewish Scripture tradition nga kaylap nga gigamit sa unang Christians, ug nahimong dakong bahin sa transmission sa Old Testament ngadto sa Church.
Ang Dei Verbum mismo nagpamatuod sa espesyal nga lugar sa Septuagint sa kinabuhi sa Church.
4. ANG CANON SA PANAHON NI JESUS
Usahay madungog nato ang argumento:
“Ang Jews adunay 39 ka libro, busa mao ra kana ang Old Testament nga gidawat ni Jesus.”
Apan kinahanglan nato kini usisahon pag-ayo.
Ang Jewish canon sa panahon ni Jesus dili pa parehas sa simple ug fixed nga listahan nga kasagarang atong makita karon.
Ang Pontifical Biblical Commission sa Vatican nag-ingon nga ang definitive collection sa Jewish Scriptures wala pa hingpit nga naporma sa unang siglo sama sa later standardized form.
Busa dili sakto nga hunahunaon nga sa panahon ni Jesus adunay usa ka universally agreed-upon Jewish Bible nga eksaktong parehas sa 39-book Protestant Old Testament.
Adunay debate, lain-laing textual traditions, ug lain-laing paggamit sa mga sinulat.
Kini importante sa apologetics kay dili nato kinahanglan maghimo og sobra ka-simple nga historical claim aron mapanalipdan ang Catholic position.
5. ANG MAS IMPORTANTE: UNSA ANG GIGAMIT SA EARLY CHURCH?
Ang mas importante nga pangutana mao:
Unsa ang gigamit sa unang Christians?
Ang early Church naggamit sa Scriptures nga ilang nadawat gikan sa Jewish tradition, ilabi na ang Septuagint sa Greek-speaking Christian world.
Ug samtang milabay ang mga siglo, ang Church hinay-hinay nga mipakita og mas klarong consensus mahitungod sa canonical books.
Dinhi nato makita ang kahinungdanon sa Tradition.
Ang Biblia wala nahulog gikan sa langit nga adunay listahan sa 73 ka libro.
Ang mga libro gisulat sa nagkalain-laing panahon.
Dayon gitipigan, gikopya, gibasa sa liturgy, gigamit sa pagtudlo, gi-quote sa Church Fathers, ug sa ulahi giila sa Church isip canonical.
Mao nga ang pangutana nga:
“Bible or Church?”
dili tukmang framing sa Catholic understanding.
Ang mas tukma:
Sacred Scripture, Sacred Tradition, ug Magisterium nagtinabangay sulod sa usa ka divine plan sa pagpreserbar sa Deposit of Faith.
Kini mismo ang gitudlo sa Vatican II sa Dei Verbum 9–10. Ang Sacred Scripture ug Sacred Tradition naggikan sa samang divine source, ug ang authentic interpretation sa Word of God gitugyan sa living teaching office sa Church.
6. ANG KATOLIKO DILI MAOY “NAGHIMO” SA BIBLIA
Importante kini nga distinction.
Dili moingon ang Catholic Church:
“Kami ang naghimo sa Biblia.”
Ang mas tukma mao:
Ang Dios mao ang Author sa Sacred Scripture; ang mga tawo mao ang true human authors; ug ang Church maoy gitugyanan sa pagpreserbar, pag-ila ug authentic nga paghubad niini.
Ang Dei Verbum 11 nagtudlo nga ang mga libro sa Old ug New Testament adunay Dios isip Author tungod sa inspiration sa Holy Spirit, samtang gigamit usab sa Dios ang human authors uban sa ilang kaugalingong faculties ug abilities.
Busa ang inspiration dili nagpasabot nga ang mga writers sama lang og machines nga gisulatan sa Dios.
Ang Dios nagtrabaho pinaagi sa tinuod nga mga tawo, sa ilang pinulongan, kultura, literary forms, ug historical circumstances.
7. NGANONG GITAWAG NGA “DEUTEROCANONICAL”?
Ang pito ka libro gitawag nga Deuterocanonical tungod kay adunay dugay nga discussion bahin sa ilang canonical status.
Dili kini pasabot nga:
“Dili tinuod nga Scripture.”
Ug dili usab kini pasabot nga:
“Mas ubos sila kaysa ubang books.”
Ang Catholic Church karon klaro nga nagtudlo nga kini nga mga libro sacred and canonical.
Ang Catholic canon adunay 46 ka Old Testament books ug 27 ka New Testament books.
8. ANG DEUTEROCANONICAL BOOKS UG PRAYER FOR THE DEAD
Usa sa pinakaklarong pananglitan mao ang 2 Maccabees 12:44–45.
Didto makita nato ang Jewish practice sa pag-ampo alang sa mga namatay:
“For if he were not expecting that those who had fallen would rise again, it would have been superfluous and foolish to pray for the dead.”
Kini nga passage importante sa Catholic theology kay nagpakita nga ang prayer for the dead adunay biblical precedent.
Ug konektado kini sa Catholic understanding sa Purgatory—nga ang tawo nga namatay diha sa grasya sa Dios apan wala pa hingpit nga naputli mahimong moagi sa purification.
Dili kinahanglan nga ang tanang detalye sa Catholic doctrine sa Purgatory makita sa usa lang ka verse. Ang doctrine sa Church gitukod gikan sa totality sa biblical witness, Tradition, ug theological reflection.
9. “WALA MAN GI-QUOTE NI JESUS ANG DEUTEROCANONICAL BOOKS!”
Usa kini sa kasagarang argumento:
“Wala man gi-quote ni Jesus ug sa Apostles ang Deuterocanonical Books, busa dili sila Scripture.”
Apan dili lig-on kini nga argumento.
Ngano?
Kay adunay accepted Protestant Old Testament books nga dili usab direktang gi-quote ni Jesus o sa Apostles.
Pananglitan, ang Ecclesiastes, Esther, ug Song of Songs walay direct quotation sa New Testament nga mahimong gamiton isip universal test sa canonicity.
Sa laing bahin, ang New Testament adunay references o quotations gikan sa mga non-canonical Jewish ug pagan writings. Pananglitan, si St. Paul nag-quote sa pagan poets sa Acts 17:28.
Busa:
Ang pag-quote sa usa ka libro dili awtomatikong makapamatuod nga kini inspired Scripture, ug ang dili pag-quote niini dili usab awtomatikong makapamatuod nga dili kini Scripture.
Ang canon dili mahimong matino pinaagi lamang sa “kinsa ang gi-quote.”
10. ANG PROTESTANT REFORMATION UG ANG OLD TESTAMENT CANON
Sa ika-16 nga siglo, ang Protestant Reformers nagpadayon sa paggamit sa usa ka Old Testament canon nga adunay 39 ka books, samtang ang Catholic Church mipadayon sa mas taas nga Old Testament canon nga adunay 46.
Dinhi importante nga dili nato himoon nga caricature ang Protestant position.
Dili maayo nga moingon lang:
“Gikuha sa Protestants ang pito ka libro kay dili sila ganahan sa doctrine niini.”
Adunay Protestant scholars nga adunay theological ug historical arguments batok sa Deuterocanon.
Apan tinuod usab nga ang theological content sa pipila niini nga libro adunay kalabotan sa mga doctrines nga gilalisan panahon sa Reformation—lakip ang prayer for the dead sa 2 Maccabees.
Busa ang Catholic apologetics kinahanglan mahimong historical ug fair: ipakita ang evidence, ayaw pagpasobra sa accusation.
11. ANG EARLY CHURCH COUNCILS
Usa sa labing lig-on nga historical evidence alang sa Catholic position mao nga ang Catholic canon dili lang produkto sa Council of Trent.
Daghang siglo sa wala pa ang Reformation, adunay mga local councils ug ecclesiastical authorities nga naglista sa canonical books.
Lakip niini:
Council of Rome — 382
Council of Hippo — 393
Council of Carthage — 397
Council of Carthage — 419
Ang ancient Christian evidence nagpakita nga ang Western Church dugay nang naggamit sa canon nga adunay Deuterocanonical Books.
Busa sayop ang popular nga claim nga:
“Gidugang ra sa Catholic Church ang pito ka libro sa Council of Trent.”
Dili kana ang nahitabo.
Ang Council of Trent wala nag-“invent” sa pito ka libro.
Gidefine niini dogmatically ang canon batok sa controversy nga mitumaw pag-ayo panahon sa Protestant Reformation.
12. ANG COUNCIL OF TRENT
Niadtong 1546, sa Council of Trent, opisyal ug dogmatikong gipahayag sa Catholic Church ang canonical books.
Ang decree sa Council naglista sa Old ug New Testament books ug nag-ingon nga ang mga libro sa Scripture kinahanglan dawaton isip sacred ug canonical. Ang listahan naglakip sa Tobit, Judith, Wisdom, Sirach, Baruch, 1 ug 2 Maccabees, ingon man ang dugang nga bahin sa Esther ug Daniel.
Busa ang Trent dili maoy sinugdanan sa Catholic canon.
Mas tukma nga:
Ang Trent maoy usa sa pinakaklaro ug dogmatikong pag-confirm sa canon nga dugay nang gigamit ug gitudlo sa Catholic Church.
13. SI ST. AUGUSTINE UG ANG CANON
Si St. Augustine of Hippo usa sa importanteng Church Fathers nga midawat sa mas kompleto nga canon.
Ang iyang theological work ug ang North African councils nga nalambigit kaniya nagpakita nga ang Deuterocanonical Books gigamit sulod sa Church.
Ang historical record sa Hippo ug Carthage importante tungod kay nagpakita nga ang listahan dili bag-ong imbento sa ika-16 nga siglo.
14. SI ST. JEROME UG ANG CONTROVERSY
Kasagaran usab gamiton batok sa Catholic position ang ngalan ni St. Jerome.
Tinuod nga si Jerome adunay reservations bahin sa pipila ka Deuterocanonical materials ug mas gusto niya ang Hebrew textual tradition alang sa pipila ka Old Testament books.
Apan kinahanglan nato nga dili himoon nga simple kaayo ang iyang position.
Ang iyang personal nga scholarly preference dili parehas sa final dogmatic teaching sa universal Church.
Ug ang importanteng historical fact mao nga ang Latin Vulgate, nga nalambigit kang Jerome ug sa Latin Church, naglakip sa Deuterocanonical Books.
Busa bisan adunay scholarly reservations si Jerome, dili nato siya mahimong gamiton ingon nga proof nga ang Catholic Church sa iyang panahon nagreject sa Deuterocanon.
Ang debate tali kang Jerome ug Rufinus mismo nagpakita kung unsa ka komplikado ang issue sa textual tradition ug authority sa unang Church.
15. FLORENCE UG TRENT
Sa Council of Florence niadtong 1442, wala pa magsugod ang Protestant Reformation, gipahayag na sa Church ang listahan sa Sacred Scripture nga nahiuyon sa Catholic canon.
Busa, sa historical sequence:
Early Church → Councils of Rome/Hippo/Carthage → medieval Church → Council of Florence → Protestant Reformation → Council of Trent
Kini nagpakita nga dili tukma ang claim nga ang Catholic Church “nakadugang” sa Deuterocanon human lamang sa Reformation.
16. ANG IMPORTANTENG PANGUTANA: KINSA MAN ANG NAGBUOT SA CANON?
Balik kita sa orihinal nga pangutana:
“Kinsa ang nagbuot kung unsang mga libro ang Biblia?”
Kung ang tubag mao:
“Ang Biblia mismo.”
motubag kita:
Asa man sa Biblia ang complete listahan sa tanang biblical books?
Asa man ang verse nga nagaingon:
“Mao kini ang 73 ka libro nga akong gi-inspire”?
Wala.
Mao nga kinahanglan nato dawaton nga adunay historical authority outside the individual biblical book nga nagpreserbar ug nag-discern sa canon.
Mao kini ang papel sa Church.
Si St. Paul nagtawag sa Church:
“the pillar and foundation of truth.”
— 1 Timothy 3:15
Ug si Jesus misaad sa Apostles:
“The Spirit of truth… will guide you to all truth.”
— John 16:13
Mao usab nga si Jesus nagpadala sa Apostles aron motudlo sa tanang nasod:
“Teach them to observe all that I have commanded you.”
— Matthew 28:20
Ang Christian faith busa wala magsugod isip usa ka libro.
Nagsugod kini kang Jesus Christ, gipadayag ngadto sa Apostles, gitudlo pinaagi sa ilang preaching, gipasa pinaagi sa Apostolic Tradition, ug sa ulahi ang bahin niini gisulat ubos sa inspiration sa Holy Spirit.
17. SCRIPTURE, TRADITION UG MAGISTERIUM
Dinhi makita ang dakong kalainan sa Catholic understanding.
Dili:
Bible vs. Tradition
kundili:
Sacred Scripture + Sacred Tradition + Magisterium
Ang tulo nagkahiusa sulod sa usa ka divine plan.
Ang Dei Verbum 10 nagtudlo nga ang Sacred Tradition, Sacred Scripture ug teaching office sa Church “so linked and joined together” nga dili sila angay ibulag. Ang Magisterium dili labaw sa Word of God; nagsilbi kini niini pinaagi sa pagpreserbar ug pagpasabot sa gitugyan nga Deposit of Faith.
Kini importante kaayo.
Ang Church dili “boss” sa Biblia.
Ang Church mao ang servant ug guardian sa Word of God nga gitugyan kaniya.
18. ANG BIBLIA DILI LANG USA KA LIBRO
Usa pa ka importante nga punto:
Ang Biblia dili usa ka libro nga gisulat sa usa ka author.
Kini usa ka library of books.
Adunay:
historical books,
wisdom literature,
prophetic books,
poetry,
Gospels,
letters,
apocalyptic literature,
ug uban pang literary forms.
Ang tagsulat sa Genesis dili parehas sa tagsulat sa Isaiah.
Ang style ni Paul dili parehas kang John.
Ang Gospel ni Luke adunay lahi nga literary approach gikan sa Revelation.
Busa kinahanglan usab nato sabton ang historical context, language, genre, ug intention sa sacred author.
Mao kini ang gitudlo sa Dei Verbum 12: sa pag-interpret sa Scripture, kinahanglan tan-awon ang literary forms, historical circumstances, culture, ug ang intention sa sacred writer.
19. DILI “PROTESTANT BIBLE VS CATHOLIC BIBLE”
Sa tinuod, mas maayo nga dili nato hunahunaon nga adunay duha ka lahi nga revelation.
Mas tukma:
Catholic Bible
46 OT + 27 NT = 73 books
Protestant Bible
39 OT + 27 NT = 66 books
Ang dakong difference anaa sa Old Testament canon.
Interesting usab nga ang Protestants midawat sa tanang 27 ka New Testament books—lakip ang pipila ka books nga kaniadto usab adunay debate bahin sa canonical status.
Busa dili sakto nga moingon nga:
“Ang Protestants dili motuo sa Deuterocanon.”
Mas tukma:
Dili nila dawaton isip canonical Scripture ang Old Testament Deuterocanonical Books, bisan pa nga gidawat nila ang 27 ka New Testament books nga nahimong canonical sulod sa Church.
20. ANG PROBLEMA SA “FALLIBLE COLLECTION OF INFALLIBLE BOOKS”
Adunay usa ka interesting nga philosophical problem bahin sa canon.
Kung moingon ang usa ka tawo:
“Ang tanang books sa Bible inspirado ug infallible.”
pangutan-a:
“Unsaon nimo pagkahibalo kung unsang books ang Bible?”
Kung ang iyang tubag:
“Ang collection sa Bible itself mahimong fallible.”
maabot kita sa problema:
Kung sayop ang listahan, unsaon nato pagkasiguro nga ang libro nga atong giingon nga inspired kay tinuod nga inspired?
Pananglitan:
Ngano nga ang Gospel of John Scripture, apan ang Gospel of Thomas dili?
Kinahanglan adunay historical ug ecclesial basis sa pagdiscern.
Dili igo nga moingon:
“Kay ang Bible nagaingon nga ang Bible mao ang Word of God.”
Kay ang problema mao man:
Unsa ang sakop sa Bible?
Mao kini ang circular problem nga ang Catholic apologetics kinahanglan makatubag.
21. ANG CHURCH DILI LANG USA KA “GROUP OF BELIEVERS”
Sa Catholic understanding, ang Church dili lang ordinaryong association nga nagtigom sa mga tawo nga nagtuo kang Jesus.
Si Jesus mismo nagtukod og visible Church.
Miingon Siya kang Peter:
“You are Peter, and upon this rock I will build my church.”
— Matthew 16:18
Ug sa 1 Timothy 3:15, gitawag ni Paul ang Church nga:
“the pillar and foundation of truth.”
Busa kung atong dawaton nga si Cristo nagtukod og Church, ug gitugyan ngadto niini ang mission sa pagtudlo, nan adunay dakong theological significance ang witness sa Church bahin sa canon.
22. NGANONG IMPORTANTE ANG DEUTEROCANON?
Dili lang kini debate bahin sa “pito ka libro.”
Kay kung tinuod nga inspired ang Deuterocanonical Books, nan ang ilang pagtangtang gikan sa Old Testament nagpasabot nga adunay bahin sa inspired biblical tradition nga wala na giapil.
Ug kung dili sila inspired, kinahanglan nato ipakita kung ngano.
Mao nga ang debate dili:
“Pila ka libro imong Bible?”
Ang mas lawom nga pangutana mao:
“Unsa ang authority nga imong gigamit sa pag-ingon nga mao kini ang Bible?”
Mao kini ang tinuod nga heart sa canon debate.
23. ANG CATHOLIC POSITION SA USA KA SIMPLE NGA LOGIC
Mahimo nato kini ipresentar sa simple nga paagi:
Premise 1
Ang Dios naghatag sa revelation ngadto sa iyang katawhan.
Premise 2
Ang Apostles nakadawat niini ug gitugyan kini ngadto sa Church.
Premise 3
Ang pipila niini gisulat ubos sa inspiration sa Holy Spirit.
Premise 4
Walay inspired “table of contents” nga nakalista sa tanang books sa Bible.
Premise 5
Busa kinahanglan adunay authoritative ecclesial discernment aron mailhan ang inspired books.
Premise 6
Ang Catholic Church nag-angkon nga kini nga discernment nahitabo ubos sa Apostolic Tradition ug guidance sa Holy Spirit.
Conclusion
Busa, ang canon sa Scripture dili mahimong ipatin-aw pinaagi sa Scripture lamang; kinahanglan sabton kini sulod sa kinabuhi ug Apostolic Tradition sa Church.
Kini nahiuyon sa Catholic teaching sa Dei Verbum ug Catechism.
24. USA KA IMPORTANTENG PAG-AMPING SA APOLOGETICS
Kung atong depensahan ang Catholic canon, kinahanglan nato likayan ang duha ka extremes.
Una: Sobra nga simplification
Pananglitan:
“Walay Jewish canon sa panahon ni Jesus.”
Sobra kini ka-absolute.
Mas maayo:
Adunay nagkalain-laing Jewish textual ug canonical traditions sa panahon sa Second Temple Judaism, ug ang definitive boundaries sa Jewish canon wala pa parehas ka-fixed sa later periods.
Ikaduha: Sobra nga polemics
Pananglitan:
“Gikuha sa Protestants ang pito ka libro tungod lang kay supak kini sa ilang doctrine.”
Mas maayo:
Adunay historical, textual ug theological reasons nga gipangatarungan sa Reformers, apan ang pagminus sa Old Testament canon adunay dakong theological consequence labi na sa mga passages nga gigamit sa Catholic Church sa pagpalig-on sa doctrines sama sa prayer for the dead.
Ang usa ka lig-on nga Catholic apologist dili mahadlok sa historical complexity.
Ang kamatuoran dili kinahanglan nga tabangan pinaagi sa exaggeration.
25. ANG FINAL NGA TUBAG
Busa, kung pangutan-on:
“Nganong adunay pito ka dugang nga libro ang Catholic Bible?”
Mahimo natong tubagon:
Tungod kay ang Catholic Church midawat sa mas lapad nga Old Testament canon nga dugay nang gigamit sulod sa Christian tradition, lakip ang Deuterocanonical Books. Kini nga canon wala lang gihimo sa Council of Trent; adunay mas karaang ecclesial evidence gikan sa mga Fathers ug councils, ug sa ulahi kini dogmatikong gi-confirm sa Council of Trent.
Ug kung pangutan-on:
“Kinsa man ang nagbuot kung unsa ang Bible?”
Ang Catholic answer mao:
Ang Dios mao ang Author sa Sacred Scripture. Ang Holy Spirit naggiya sa Church sa pagpreserbar ug pagdiscern sa Sacred Deposit. Ang Church, pinaagi sa Apostolic Tradition ug sa iyang teaching office, midawat ug mideterminar kung unsang mga sinulat ang canonical.
Mao nga dili kinahanglan pilion tali sa:
“Bible o Church?”
Kay sa Catholic understanding:
Ang Bible natawo sulod sa Apostolic Church, gitipigan sa Church, gibasa sa Church, gipasa pinaagi sa Tradition, ug giila sa Church isip Sacred Scripture ubos sa giya sa Holy Spirit.
Ang Dei Verbum nag-ingon nga ang Sacred Tradition ug Sacred Scripture naggikan sa samang divine source ug nagkahiusa sa pagpadayon sa Revelation sulod sa Church.
Ug ang Catechism nag-ingon nga ang Church, pinaagi sa Apostolic Tradition, mao ang midiscern kung unsang writings ang apil sa canon.
MGA PANGUNAHING SOURCES
1. Catechism of the Catholic Church, no. 120 — bahin sa canon ug sa Apostolic Tradition.
2. Second Vatican Council, Dei Verbum, nos. 8–12, 21–22 — bahin sa relasyon sa Sacred Scripture, Sacred Tradition, Magisterium, inspiration ug interpretation sa Bible.
3. Council of Trent, Session IV, Decree Concerning the Canonical Scriptures (1546) — dogmatic definition sa Catholic canon.
4. Pontifical Biblical Commission, The Jewish People and Their Sacred Scriptures in the Christian Bible — historical discussion bahin sa Jewish Scriptures ug sa Catholic Old Testament canon.
5. St. Jerome / Rufinus, Apology Against Jerome — primary-source evidence sa ancient debate bahin sa Scriptures ug textual traditions.
6. Catholic Encyclopedia, “Canon of the Old Testament” — historical discussion sa Hippo, Carthage, Augustine, Innocent I ug ancient canon lists.
7. Original source material nga imong gihatag: The Complete Bible: Why Catholics Have Seven More Books, Catholics United for the Faith (1998).
0 comments: